منوی اصلی
Skip Navigation Links
عناوین آخرین مقالات
نظر سنجی
آمار بازدید سایت
اهمیت زکات
الحمدلله و الصلاة والسلام علی رسول الله و علی آله و صحبه و من والاه اما بعد قبل از هر چیز حمد و سپاس خداوند عزوجل را بجا می آوریم و از ذات باری تعالی می خواهیم که به همه ی ما توفیق شکر نعمت هایش و انجام عمل صالح در راه رضایش را عنایت بفرماید. در هر جامعه با رونق کسب و کار و فعالیت های مردمی در تأمین معیشت خود، بعضی ها به واسطه فعالیت شان ثروت بیشتری بدست می آورند، به همین دلیل به تدریج طبقات مختلف در آمدی شکل می گیرد. این مسئله حتی در جامعه ای که در آن عدالت هم حاکم است تا حدی طبیعی است، چون استعداد و توانایی افراد متفاوت است ولی اگر فاصله این طبقات از حدی بالاتر رود ( که به آن اختلاف طبقاتی می گویند) جامعه دچار بحران می شود. اختلافات طبقاتی در طول تاریخ مسئله حکومت ها بوده است و امروز هم اکثر دولت ها با آن در گیر هستند. درست است که توانمندیها و استعداد ها در کسب ثروت می تواند افراد را مؤفق تر کند ولی اگر این ثروت در جامعه به گردش در نیاید و در دست عده ی محدودی بماند ایجاد اختلاف طبقاتی می شود و اگر از بین نرود، بحران بوجود می آید. معیشتی مؤفق است که بتواند ساز و کار مناسبی را در گردش ثروت تعریف کند که دین مبین اسلام بسیار به آن توجه دارد و نهاد های مشخصی را به آن اختصاص داده است، در اسلام یکی از الگو های گردش ثروت زکات است. مسأله زکات، انفاق و صدقه دادن در راه خدا یکی از مسایل اجتماعی بسیار مهمی است که در کتاب الله و سنت رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم، بارها بر آن تأکید شده و ثواب های عظیمی برای فاعل آن در نظر گرفته شده است که اگر توسط متخصصین امور برنامه ریزی و نظارت شود بدون شک هدف شرع که همان پاکی اجتماع از مشکلات و چند دستگی اجتماعی و رشد آن است محقق می گردد و جلوی انباشته شدن ثروت ها بی دلیل و بی منطق گرفته خواهد شد. در این نوشتارمختصر ما به معنای زکات و صدقه، تعمیم موضوع دهش مسئولانه به همه شاخه ها ی اجتماع،کیفیت و کمیت در پرداخت، بعضی از فضایل و ظرایف زیبای انفاق و صدقه درنگاه خدا و رسول الله، اولویت گیرندگان صدقه و انفاق، فرصت جبران نواقص با پرداخت صدقه و زکات، انفاق آشکارا یا سری؟ آیا انفاق حدی دارد؟، بیان برخی پیام های آیات و احادیث و ربط آیات پایانی سوره منافقون با موضوع مرگ و انفاق در راه خدا اشاره می کنیم. امید است بر شوق اهل ایمان بیافزاید و ترغیبی برای غیر فاعلین باشد. معنای لغوی و اصطلاح شرعی زکات باختصار: زکات در لغت، به دو معنا آمده است: یکى رشد و نموّ و دیگرى پاکى. کلمه «زکات» به سهمی اطلاق می‌شود که انسان مؤمن از مال خود خارج می‌کند و به اصناف مشخص شده در آیه شریفه قرآن کریم با رعایت ترتیبی که در آیه هست، پرداخت می نماید، به این دلیل است که در پرداخت آن، امید رشد و افزایش مال همراه با خیرات و برکات را دارد، و موجب تزکیه و پاکى روح پرداخت کننده می‌شود. همانگونه که معناى زکات به کار رفته در آیات کریمه قرآن گسترده است، و مصادیق دیگری هم از قبیل: صدقه ، انفاق و .... دارد. راغب در مفردات می گوید: صدقه آن چیزی است از اموال انسان است که به قصد قربة الی الله ، انسان آن را از مالش جدا کرده و در راه خدا می پردازد، مانند زکات . لفظ صدقه معمولاً برای عملی بکار میرود که انسان از روی رغبت و میل شخصی خود انجام می دهد، اما لفظ زکات برای امری است که بر انسان واجب شمرده شده به کار میرود، و لذا گاهی امر واجب، صدقه نامیده میشود . صدقه بدان دلیل صدقه نامیده شده که دلیل صدق عامل بر فعلش می باشد . خداوند می فرماید : خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً [التوبه / 103] از اموال آنان صدقه (زکات ) را بگیر. صدقه و انفاق منحصر به گروه خاصی نیست تعبیر زیبای پیامبر را ملاحظه فرمایید: صدقه و انفاق مختص اغنیا و ثروتمندان نیست و هر کسی در حد توان خود می تواند انفاق کند پس هیچوقت نگو مالم کم است و کفایت من و خانواده ام را نمی کند. قال رسول صلی الله علیه و سلم: (من تصدق بعدل تمرة من کسب طیب و لا یقبل الله الا الطیب فإن الله یتقبلها بیمینه ثم یربیها لصاحبه کما یربی أحدکم فلوه حتی تکون مثل الجبل) رواه البخاری ترجمه: "رسول الله صلی الله علیه و سلم می فرماید: کسی که به اندازه یک دانه خرما از کسب پاک خود انفاق کند ـ چرا که خدا جز کسب پاک را قبول نمی کند ـ خداوند با دستش آنرا می پذیرد سپس برای صاحبش آنرا پرورش می دهد همانطور که یکی از شما کره اسب خود را پرورش می دهد تا اینکه آن دانه خرما به اندازه کوه می شود" اگر به این حدیث توجه کنیم در می یابیم که خداوند باب انفاق را پیش روی همه گشوده است گویا خدا ندا می زند ای فقیر ای غنی ای زن ای مرد ای کسی که مالی نداری انفاق کن چرا که حتما یک دانه ی خرما یعنی مال بسیار جزئی را داری. کمیت یا کیفیت؟ در انفاق کمیت اهمیت ندارد آنچه مهم است انفاق از مال پاک باشد یعنی مالی که با کسب حلال بدست آمده است. پذیرنده ی انفاق خداوند است و با دستش آنرا تحویل میگیرد بر این اساس بود که ام المؤمنین عایشه رضی الله عنها هنگامی که می خواست صدقه ای بدهد درهم و دینارش را در عطر و خوشبویی می گذاشت و وقتی که از او در مورد علت این کار سؤال شد گفت : (إنها تقع فی ید الله قبل أن تقع فی ید الفقیر) یعنی صدقه قبل از اینکه در دست فقیر قرار بگیرد در دست خدا قرار می گیرد. انفاق مال ناچیز انسان می تواند عامل نجات او از آتش جهنم باشد. قال رسول الله صلی الله علیه و سلم: ( ما منکم الا و سیکلمه ربه لیس بینه و بینه ترجمان فینظر أیمن منه فلا یری إلا ما قدم من عمله و ینظر أشأم منه فلا یری إلا ما قدم و ینظر بین یدیه فلا یری إلا النار تلقاء وجهه فاتقوا النار و لو بشق تمرة ) رواه البخاری "رسول الله صلی الله علیه و سلم می فرماید: هیچکدام از شما نیست مگر اینکه در روز قیامت پروردگارش با او صحبت می کند و هیچ مترجمی بین آنها نیست پس به سمت راست خود می نگرد و جز عملکرد خود را نمی بیند و به سمت چپ خود نگاه می کند و جز عملکرد خود را نمی بیند و وقتی به مقابلش می نگرد جز آتش را در پیش روی خود نمی بیند پس از آتش بپرهیزید حتی اگر شده با نصف دانه خرما." باید به عظمت انفاق نگاه کرد نصف خرما می تواند انسان را از آتش جهنم نجات دهد. حدیث می گوید اگر چیزی جز یک دانه خرما را هم نداشته باشی باید آنرا دو نصف کنی نصفش را خودت بخوری و نصفش را به برادر فقیرت بدهی. دعای فرشتگان انفاق اگر هم ناچیز باشد نزد خدا محبوب است و فرشتگان برای انفاق کننده دعا می کنند. قال النبی صلی الله علیه و سلم: (ما من یوم یصبح العباد فیه الا ملکان ینزلان فیقول أحدهما اللهم أعط منفقا خلفا و یقول الآخر اللهم أعط ممسکا تلفا) رواه البخاری ترجمه: "رسول الله صلی الله علیه و سلم می فرماید: هیچ روزی نیست که بندگان در آن صبح می کنند مگر اینکه دو فرشته فرود می آیند یکی از آنها میگوید خدایا به انفاق کننده جایگزین بهتراز انفاقش را بده و دیگری می گوید خدایا مال بخیل که انفاق نمی کند را تلف و نابود کن." نکته ای لطیف اگر صدقه از کسب پاک باشد و با اخلاص صورت گیرد خداوند آنرا با دستش قبول می کند و برای صدقه دهنده آنرا پرورش می دهد. شاید این سوال مطرح شود که چرا پیامبر پرورش مال انفاقی توسط خداوند را به پرورش کره اسب تشبیه کرده است؟ پرورش کره اسب نیاز به توجه و عنایت خاصی دارد اسب نزد عربها بسیار محبوب بود و از بهترین اموال محسوب می شد صاحب اسب دقت زیادی در پرورش کره اسبش می کرد و هر روز روند رشدش را بررسی می نمود پس وجه شبه در دقت و توجه بسیار زیاد است. مثلا وقتی تو 1000 تومان در راه خدا انفاق می کنی خدا آنرا با توجه خاص می افزاید تا اینکه به اندازه کوه بزرگ می شود و در روز قیامت نتیجه این انفاقت پیش رویت گذاشته می شود و وقتی که تو آنرا می بینی مدهوش و حیران می شوی که من کی چنین عملی را پیش فرستاده ام آن وقت است که به تو گفته می شود این همان هزار تومان توست که خدا برای تو پرورش داده است. نتیجه بخل وقتی که انسان از دادن مالش به خدا بخل می ورزد و انفاق نمی کند در حقیقت بر نفس خود بخل ورزیده است نه بر خدا « وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ وَاللَّهُ الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ»( سوره محمد/ 38) ترجمه: " و هر کس بخل ورزد جز این نیست که بر خویشتن بخل ورزیده است و خداوند بی نیاز است و شما نیازمندید." چه بسا همین مالی که در آن بخل ورزیده ای و انفاق نکرده ای با رسیدن مصیبت و بیماری به خود یا خانواده ات مصرف شود و چندین برابر آنرا هزینه کنی. خودت را با پیامبر مقایسه کن آیا پیامبر را در انفاق به عنوان الگو و اسوه خود قرار داده ای قال الرسول صلی الله علیه و سلم: ( لو کان لی مثل أحد ذهبا ما یسرنی أن لا یمر علی ثلاث و عندی منه شیء إلا شیء أرصده لدین) رواه البخاری رسول الله صلی الله علیه و سلم می فرماید: اگر من به اندازه ی کوه احد طلا داشتم خوشحال نمی شدم که سه روز بر من بگذرد و چیزی از آن نزد من باقی باشد مگر آن مقداری که برای پرداخت بدهی نیاز داشته باشم. اولویت در انفاق بحث ما در مورد اصناف زکوی نیست و موضوع اصناف یا گیرندگان زکات در سوره توبه بیان شده است ،إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ .... [التوبة/ 60] فرموده : «همانا صدقات(زکات)برای مستمندان است بلکه بحث در موضوع و مشکل روز جامعه می باشد! - الله سبحانه و تعالی به بنده اش دستور می دهد که در راه مصالح خیر از آنچه که الله به وی انعام نموده و تحت سیطره ی وی درآورده انفاق نماید، زیرا اموال همه از آن الله تعالی هستند که به بنده اش عطا نموده تا در راه منافع مسلمانان آنچه را که از توشه خویش بیش است انفاق نموده و ببخشد. در این شکی نیست که انفاق بر خانواده و نزدیکانی که نفقه آنهابرعهده شخص نیست بهتر و افضل تر از کسانی دیگر است، و همچنین افضل تر و شایسته تر این است که مال صرف فقرا و مساکینی شود که بر شعائر دینی پایبندتر هستند زیرا این امر سبب تشویق بیشتر افراد به چنگ زدن به شعائر دینی می شود که فائده اش بیشتر است. منظور از سخن أنفق علیک یعنی عوضش را به تو می دهم بلکه بیشتر از آن به تو خواهم داد چنانکه می فرماید: {وَمَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَیْءٍ فَهُوَ یُخْلِفُهُ} [سبأ:39] ، و هر چه را ( در راه الله ) ببخشید و صرف كنید ، الله جای آن را پر می كند. بسیاری از نزدیکان و خویشاوندان ما از نظر مالی ضعیفند آیا احوال آنها را جویا شده ایم! اولین گروهی که در انفاق و صدقه دادن باید مورد توجه قرار بگیرند نزدیکان و خویشاوندن هستند متأسفانه در جوامع امروزی به خویشاوندان اگر چه فقیر باشند توجهی نمی شود و در اکثر مواقع مال زکاتی یا صدقه به فقرای دیگر داده می شود در حالی که خویشاوند فقیر حال و وضعشان از آن فقیر بهتر نیست. انفاق کن زیرا انفاق عامل نجات توست. در حدیث قدسی خداوند عزوجل می فرماید : (یا ابن آدم أنفق أنفق علیک) یعنی ای انسان انفاق کن تا بر تو انفاق شود. نعمتهای خدا بر ما بسیار است چیزی از نعمتهایش را بر ما بخل نورزیده و از ما دریغ نکرده است او یک اشک از ما می خواهد که بنده آنرا هم از خدا دریغ می دارد. اگر انفاق در جامعه آنچنان که خدا از ما خواسته عملی شود هیچ فقیری در جامعه باقی نمی ماند و روابط اجتماعی در میان جامعه را سامان می بخشد. قال الرسول صلی الله علیه و سلم: ( إن الصدقة لتطفیء غضب الرب و تدفع عن میتة السوء) رواه الترمذی ترجمه: "رسول الله صلی الله علیه و سلم می فرماید: صدقه خشم پروردگار را خاموش می کند و بدی را از مرده دفع می نماید". پس اگر گناهی مرتکب شدیم اگر در انجام طاعات و عبادات کوتاهی و تقصیر از ما سر زد باید سعی کنیم با انفاق و صدقه آنرا جبران نماییم. هرگز انفاق باعث فقر نمی شود، شیطان خلاف این را می گوید! نکته ای که بسیار باید به آن توجه نمود این است که هرگز انفاق باعث فقر نمی شود . باید یقین و باور داشته باشیم که آنچه انفاق کرده ایم چندین برابرش در دنیا و آخرت نصیب ما خواهد شد « قُلْ إِنَّ رَبِّي يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَ يَقْدِرُ لَهُ و َمَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ» سبأ 39 ترجمه:" بگو : پروردگارم روزي را براي هر كس از بندگانش كه بخواهد فراخ و يا تنگ مي گرداند ، و هر چه را ( در راه خدا ) ببخشيد و صرف كنيد ، خدا جاي آن را پر مي كند ، و او بهترين روزي دهندگان است". شیطان اگرچه هیچ تسلطی بر انسان ندارد اما انسان را وسوسه و اغوا می کند و با آرایش دنیا و مال، انسان را بر جمع آوری آن حریص می گرداند « الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُم بِالْفَحْشَاء و َاللّهُ يَعِدُكُم مَّغْفِرَةً مِّنْهُ و َفَضْلاً وَ اللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ » بقره 268 ترجمه:" اهريمن شما را ( به هنگام انفاق مي ترساند و ) وعده تهيدستي مي دهد و به انجام گناه شما را دستور مي دهد ، ولي خداوند به شما وعده آمرزش خويش و فزوني ( نعمت ) مي دهد . و خداوند ( فضل و مرحمتش ) وسيع ( و از همه چيز ) آگاه است." شیطان در هنگام انفاق هزار باب حاجت را بر تو باز می کند می گوید فرزندانت چنین و چنان نیازهایی دارند همسرت چنین و چنان توقعاتی دارد باید برای آینده ذخیره کنی اینها ترفندهای شیطان برای جلوگیری از انفاق است باید به این آیه یقین داشت « مَن ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافاً كَثِيرَةً» ترجمه :" كيست كه به خدا قرض نيكوئي دهد تا آن را براي او چندين برابر كند؟" در قرض آنچنانکه در فقه می خوانیم مقترض (قرض گیرنده) مال قرض گرفته را ضمانت می کند که به قرض دهنده برگرداند در این آیه خداوند خود را قرض گیرنده معرفی کرده یعنی می خواهد بگوید مالی که تو انفاق کرده ای را ضمانت می کنم که به تو برگردد و علاوه بر اصل مال سودی مضاعف را در کنار آن قرار می دهد در معاملات انسانی سود قرض ربا محسوب می شود و حرام است اما در اینجا خداوند سود چندین برابر برای انفاق ما در نظر گرفته است و ضمانت به برگرداندن آن می کند. برای صدقه و انفاق در راه خدا باید مؤمن بود و به آموزه های خدا و رسول یقین داشت در حدیثی پیامبر صدقه را به عنوان برهان معرفی می کند ( و الصدقة برهان) صدقه دلیل و برهان بر چیست؟ صدقه دلیلی بر صدق ایمان مؤمن است.پیامبر یاران نزدیکش را بر اساس انفاق تعلیم داده بود رسول خدا همواره به بلال در حالی که فقیر و ضعیف بود می فرمود: ( أنفق یا بلال و لا تخش من ذی العرش إقلالا ) ترجمه:" ای بلال انفاق کن و از خداوند صاحب عرش ترس فقر و تنگدستی را نداشته باش". این سخن پیامبر با یک فقیر بود حال با خود فکر کنید که سخن او با غنی چیست؟ لحظات آخر زندگی پیامبر را ملاحظه فرمایید! در سکرات مرگ وقتی که زنان پیامبر دور او جمع شده اند از او سوال می کنند کدام یک از ما زودتر به تو ملحق می شویم پیامبر فرمود : کسی که دستش بلند تر است زنهای پیامبر چوبی را گرفتند و دستهای هم را اندازه گیری کردند و دیدند که دست سوده از همه بلند تر است اما بعد از وفات پیامبر اولین زنش که وفات نمود زینب بود عایشه می گوید آنوقت بود که دانستیم منظور پیامبر بلندی دست در صدقه و انفاق بوده است چرا که زینب بسیار صدقه و انفاق را دوست داشت و در راه خدا انفاق می کرد. آیا انفاق حدی دارد؟ انفاق و صدقه بسیار حائز اهمیت است اما منظور از آن این نیست که انسان تمام اموالش را صدقه دهد و خانواده و نزدیکان خود را فراموش نماید و آنها را بدون مال رها کند پیامبر به سعد ابن ابی وقاص وقتی که مریض بود و می خواست دو سوم مالش را صدقه کند فرمود یک سوم را انفاق کن و یک سوم زیاد است تو اگر میراث برانت را ثروتمند رها کنی بهتر از آن است که فقیر رهایشان کنی تا از مردم گدایی کنند تو حتی در مقابل لقمه ای که در دهان همسرت قرار می دهی مأجور هستی. انفاق آشکارا یا سری؟ بهتر است انفاق بصورت مخفیانه صورت گیرد، زین العابدین علی بن حسین بن علی شبانه از خانه خارج می شد و طعام را بر دوش می گذاشت و بر در خانه مساکین قرار می داد مردم نمی دانستند چه کسی انفاق می کند و به آن پی نبردند مگر زمانی که زین العابدین وفات نمود و این أرزاق قطع گشت، وقتی غسلش می دادند بر کتفش اثر حمل کیسه ها مشخص بود. نگاهی اجمالی به آیات اخیر سوره منافقون یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُلْهِکُمْ أَمْوَالُکُمْ وَلا أَوْلادُکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ وَمَنْ یَفْعَلْ ذَلِکَ فَأُولَئِکَ هُمُ الْخَاسِرُونَ ﴿٩﴾ وَأَنْفِقُوا مِنْ مَا رَزَقْنَاکُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَ أَحَدَکُمُ الْمَوْتُ فَیَقُولَ رَبِّ لَوْلا أَخَّرْتَنِی إِلَى أَجَلٍ قَرِیبٍ فَأَصَّدَّقَ وَأَکُنْ مِنَ الصَّالِحِینَ ﴿١٠﴾ وَلَنْ یُؤَخِّرَ اللَّهُ نَفْسًا إِذَا جَاءَ أَجَلُهَا وَاللَّهُ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ ﴿١١﴾ ترجمه: "(9) ای کسانی که ایمان آورده اید ، [ زنهار ] اموال شما و فرزندانتان شما را از یاد خدا غافل نگرداند ، و هر کس چنین کند ، آنان خود زیانکارانند. (10) و از آنچه روزیِ شما گردانیده ایم ، انفاق کنید ، پیش از آنکه یکی از شما را مرگ فرا رسد و بگوید: «پروردگارا ، چرا تا مدّتی بیشتر [ اجل ] مرا به تأخیر نینداختی تا صدقه دهم و از نیکوکاران باشم؟»(11) و [ لی ] هر کس اجلش فرا رسد ، هرگز خدا [ آن را ] به تأخیر نمی افکند ، و خدا به آنچه می کنید آگاه است." فرصت را غنیمت بشمار قبل از اینکه از دست برود. يَقُولُ یقول رسول الله صلی الله علیه وسلم: «تَصَدَّقُوا، فَسَيَأْتِي عَلَيْكُمْ زَمَانٌ يَمْشِي الرَّجُلُ بِصَدَقَتِهِ فَيَقُولُ الرَّجُلُ: لَوْ جِئْتَ بِهَا بِالأَمْسِ لَقَبِلْتُهَا مِنْكَ، فَأَمَّا الْيَوْمَ فَلاَ حَاجَةَ لِي فِيهَا». ترجمه: "رسول اکرم می فرمایند: صدقه بدهید زیرا زمانی خواهد آمد که شخص با صدقه اش به راه می افتد ــ ودنبال نیازمند میگردد ــ اما هیچکس پیدا نمی شود که آنرا بپذیرد ــ شخصی که دیروز نیازمند بود ــ میگوید: اگر دیروز صدقه ات را می آوردی قبول می کردم اما امروز نیازی به آن ندارم!" رابطه انفاق و مرگ در آیه و حدیث: در آیه 10 سوره ی منافقون خداوند انفاق را به امر غریبی یعنی مرگ ارتباط داده است علما می گویند این آیه دلالت بر آن می دهد که بیشترین چیزی که انسان در هنگام مرگ بر آن حسرت می خورد انفاق است و این بخاطر آن است که مهمترین چیزی که در لحظه مرگ مورد توجه انسان قرار می گیرد مالی است که پس از خود رها می کند چرا که عمری را در جمع آوری مال گذرانده که پس از او برای ورثه اش باقی می ماند اما در لحظه مرگ با خود می گوید: من چرا این مالی که برای بدست آوردن آن زحمت فراوان کشیده ام را رها کنم و دیگران از آن استفاده کنند لذا در لحظه ی مرگ نفس انسان برایش عزیزتر از خانواده اش می شود پس شروع به ندامت و پشیمانی می کند که چرا این مال را صدقه نداده و برایش در قیامت ذخیره نکرده است می گوید ای کاش صدقه می کردم ای کاش به دنیا بر می گشتم ( فَأَصَّدَّقَ وَأَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ ) «از دست دادن فرصت برای کمک به فقیر حسرت و ندامت به دنبال دارد.» نکات و برخی از پیام آیات : 1ـ اهل ایمان مورد خطاب میباشد 2ـ انسان متشکل از روح و جسم است مبادا فقط به یکی از آن پرداخته و از دیگری باز ماند. 3ـ با اینکه مال و اولاد دوست داشتنی و بعضا مورد نیاززندگی میباشد اما نهی شدید شده از اینکه مال و فرزندان ،انسان مسلمان را از یاد خدا و مرگش غافل کنند و نهایتا از زیان کاران گردد.4 ـ در مقابل هر نعمتی باید عملا شکر کرد رزق و روزی هم از ضروریاتی اند که خداوند عطا نموده است باید قبل از اینکه فرصت از دست برود و پایان زندگی دنیا فرا رسد، با کمک به نیازمندان شکر آنرا بجای آورد. 5 ـ لحظه ای که رفت دیگر باز نمی گردد آنرا دریاب زیرا الله به آنچه میکنیم آگاه است !از خداوند عزوجل می خواهیم که ایمان و یقینی به ما عنایت فرماید تا بتوانیم در راه رضای او گام برداریم و انفاق و صدقه در راه خدا را وسیله نجات ما از آتش جهنم قرار دهد.
تبلیغات
ورود استاتید
ورود طلاب
لینک های مرتبط