منوی اصلی
Skip Navigation Links
عناوین آخرین مقالات
نظر سنجی
آمار بازدید سایت
فضیلت تعلیم و تعلّم قرآن
الحمد لله نحمده و نستعينه و نستغفره، و نعوذ بالله من شرورأنفسنا و سيّئات أعمالنا، من يهده الله فلا مضل له و من يضلل فلا هادي له، وأشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له، و أشهد أن محمدًا عبده ورسوله، أرسله بالهدى و دين الحق (لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَكَفى بِاللَّهِ شَهِيدًا) صلى الله عليه وسلم تسليمًا. بدون تردید تلاوت قرآن بهترین عبادت است، خصوصاً اگر تلاوت قرآن در نماز و در حال قیام باشد. رسول الله صلی الله علیه وسلم می‌فرمایند: «بهترین عبادت امت من قرائت قرآن است». همچنین می‌فرمایند: «روز قیامت هیچ شفیع و شفاعت کننده‌ای از قرآن به خداوند نزدیک‌تر نیست». در جای دیگری می‌فرمایند: من از بین شما خواهم رفت، ولی دو واعظ را در بین شما خواهم گذاشت: یکی گویا و دیگری خاموش، واعظ گویا قرآن و واعظ خاموش مرگ است». عبدالله بن مسعود رضی الله عنه از رسول خدا صلی الله علیه وسلم روایت می‌کنند که: «قرآن بخوانید که مزد هر حرف آن ده حسنه است. نمی‌گویم که الم یک حرف است، بلکه الف یک حرف، لام یک حرف و میم یک حرف است». دلی که از قرآن بی‌بهره باشد محزون است. خداوند متعال می‌فرماید: ﴿وَمَن یُعَظِّمْ حُرُمَاتِ اللَّهِ فَهُوَ خَیْرٌ لَّهُ عِندَ رَبِّهِ﴾ [الحج: 30]. ترجمه: «کسی که تعظیم حرمات خداوندی را به جا آورد، برای او نزد پروردگارش بهتر است». تعظیم حرمات الله به معنای بزرگداشت قرآن، تعظیم پیغمبر و احترام علمای امت است. تعظیم قرآن نیز از طریق تلاوت آن و عمل کردن به دستورات آن حاصل می‌شود. پیامبر صلی الله علیه وسلم می‌فرمایند: «خَیْركُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآن وَعَلَّمَهُ». [روایت از عثمان بن عفان در کتاب‌های بخاری، ابو داود و ابن ماجه] ترجمه: «بهترین شما کسی است که قرآن را یاد بگیرد و به دیگران بیاموزد». پدری که قرآن آموخته و آن را به فرزند خود می‌آموزد، معلمی که قرآن آموخته و به دانش آموز خود می‌آموزد و کسی که برای تعلیم قرآن سعی می‌کند، همه دارای این فضیلت هستند. رسول الله صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «الَّذِى یَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَ هُوَ مَاهِرٌ بِهِ مَعَ السَّفَرَةِ الْكِرَامِ الْبَرَرَةِ وَالَّذِى یَقْرَؤُهُ وَ هُوَ عَلَیْهِ شَاقٌّ لَهُ أَجْرَانِ». [روایت بخاری و مسلم]. ترجمه: رسول الله صلی الله علیه وسلم می‌فرمایند: «کسی که قرآن را در عین مهارت و تسلط برآن بخواند همراه فرشتگان گرامی است و کسی که آن را روان نداند و در خواندن آن زحمت کشد دو اجر، یک اجر خواندن و یک اجر زحمت کشیدن را دارد». رسول الله صلی الله علیه وسلم می‌فرمایند: «مَا أَذِنَ اللَّهُ لِشَیْءٍ مَا أَذِنَ لِنَبِیٍّ حَسَنِ الصَّوْتِ یتغنّی بِالْقُرْآنِ یَجْهَرُ بِهِ». [روایت بخاری و مسلم]. ترجمه: رسول الله صلی الله علیه وسلم می‌فرمایند: «خداوند عزوجل به چیزی گوش فرا نداده است به مانند گوش دادنش به تلاوت پیامبر خود، آن هنگام که او با صدای زیبا و بلند قرآن تلاوت می کرد.». در حدیثی دیگر رسول الله صلی الله علیه وسلم می‌فرمایند:«إِنَّ الَّذِى لَیْسَ فِى جَوْفِهِ شَىْءٌ مِنَ الْقُرْآنِ كَالْبَیْتِ الْخَرِبِ». ترجمه: «هر کسی مقداری از قرآن را در سینه نداشته باشد مانند خانه مخروبه است». خانه مخروبه فاقد زندگی است، سینه تهی از قرآن نیز خالی از خیر و برکت و روشنایی است. پس با قرائت و تلاوت قرآن دل‌های خود را با کلام معنوی روشن و مزیّن گردانیم. عمل به تلاوت قرآن با احترام و اتِّباع رسول الله صلی الله علیه وسلم عقیده و ایمان هر مسلمان است. این احترام گذاشتن از طریق پیروی از او و نگهداری و رعایت دستور ها و فرمایش های او حاصل می‌شود. خداوند تبارک و تعالی می‌فرمایند: ﴿قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْكُمُ اللّهُ﴾ [ آل عمران: 31]. ترجمه: «بگو: ای رسول خدا، اگر خدا را دوست دارید از من پیروی نمایید تا خدا شما را دوست بدارد». زیرا دوستی خداوند برای کسانی محقق خواهد بود که از رسول خدا پیروی کنند. در جای دیگر می‌فرماید: ﴿مَّن یُطِعِ ٱلرَّسُولَ فَقَد أَطَاعَ ٱللَّهَ﴾ [النساء: 80]. ترجمه: «و کسی که فرمان خدا رسول خدا صلی الله علیه وسلم را گردن نهد در حقیقت فرمان خدا را گردن نهاده است». رسول الله صلی الله علیه وسلم است که منبع رضایت خدا و موارد خشم او را برای ما مشخص ساخته است. خداوند متعال شروط قبولی ایمان را قبولی عمل به تلاوت قرآن با احترام و اتِّباع از رسول الله صلی الله علیه وسلم دانسته است، آن جا که می‌فرماید: ﴿ فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ یُؤْمِنُونَ حَتَّىَ یُحَكِّمُوكَ فِیمَا شَجَرَ بَیْنَهُمْ ثُمَّ لاَ یَجِدُواْ فِی أَنفُسِهِمْ حَرَجاً مِّمَّا قَضَیْتَ وَیُسَلِّمُواْ تَسْلِیماً ﴾ [النساء: 65].ترجمه: «نه قسم به پروردگارت که ایمان نمی آورند تا آنکه در آنچه درمیانشان پیش می‌آید تو را داور سازند و آنگاه از داوری تو در دل‌های خود ناراحتی نیابند و تسلیم فرمان تو شوند».آنچه که بیان شد در اول فضیلت و احترام و قرائت قرآن بود و سپس آثاری بود که قرآن بعد از تلاوت از ما می‌خواست. قرآن از انسان عمل می‌خواهد و تنها دلی، آباد است که بعد از قرائت قرآن به آن عمل نماید و قرآن را سر لوحه و برنامه زندگانی خود قرار دهد. قرآن برنامه زندگانی و سعادت بشر است.آدمی را از ظلمات و تاریکی‌ها به‌سوی روشنایی‌ها می‌برد. علامه اقبال در ابیاتی زیبا چنین می‌فرمایند: نقش قرآن چون که بر عالم نشست نقشه‌های پاپ و کاهن را شکست فاش گویم آنچه در دل مضمر است این کتابی نیست چیز دیگر است چون که در جان رفت جان دیگر شود حال چون دیگر شود جهان دیگر شود با مسلمان گفت جان بر کف بنه هر چه از حاجت فزون داری بده آداب ظاهری تلاوت قرآن - لازم است شخص قرآن خوان وضو داشته باشد، چه در حالت ایستاده و چه به صورت نشسته قر آن را بسیار با ادب بخواند. بهترین قرائت آن است که شخص در حالت ایستاده و در نماز آن را می‌خواند. فرد قرآن خوان باید آن را آهسته و به صورت شمرده بخواند و در آن تفکر و تامل بنماید. زیرا رسول الله صلی الله علیه وسلم فرموده است: «مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ فِى أَقَلَّ مِنْ ثَلاَثٍ لَمْ یَفْقَهْهُ». [از عبدالله بن عمر بروایت امام ترمذی] ترجمه: «هر کس قرآن را در کم‌تر از سه روز بخواند، نه قرآن او را آگاه می‌سازد و نه او معانی آن را درک می‌کند». - مستحب است قرآن را با ترتیل و شمرده و با رعایت تجوید بخوانیم. باید حق هر آیه را أدا کنیم. وقتی به آیه سجده می‌رسیم سجده نماییم. همچنین اگر از قرائت دیگری آیه‌ی سجده را شنیدیم و وضو داشتیم لازم است سجده کنیم. - سجده تلاوت پس از خواندن آیه سجده بر قاری، سامع و مستمع بر هر سه سنت است. سجود تلاوت در قر آن چهارده تا است، آیه‌ی سجده، یک سجده دارد.این سجده‌های قرائت عبارتند از: دو سجده در سوره‌ی حج، دوازده سجده دیگر در سوره‌های: «الأعراف، الرعد، النحل، الإسراء، مریم، الفرقان، النمل، السجده، فصلت و النجم و الانشقاق و العلق». سجده تلاوت حکم نماز را دارد. وضو و طهارت لباس و بدن و جای نماز و رو به قبله سجده کردن در آن لازم است. سجود تلاوت در نماز تابع نماز است و در بیرون از نماز به نیت، استقبال قبله، الله اکبر تحریمیه، الله اکبر سجود برای به سجود رفتن، سلام دادن بعد از فراغت از سجود وگفتن سبحان ربی الاعلی و بحمده در سجود و گفتن اللهم لک سجدت تا آخر در سجود، به همه‌ی این‌ها نیاز دارد. در صحیحین (بخاری و مسلم) این روایت از عبد الله بن عمر وارد شده: «کان النبی صلی الله علیه وسلم یَقْرَأُ الْقُرْآنَ فَیَقْرَأُ السُّورَةَ فِیهَا سَجْدَةٌ فَیَسْجُدُ، وَنَسْجُدُ مَعَهُ حَتَّى مَا یَجِدُ بَعْضُنَا مَوْضِعًا لِمَكَانِ جَبْهَتِهِ». ترجمه: «رسول الله صلی الله علیه وسلم سوره‌ای از قرآن را می‌خواند که در آن سوره سجده تلاوت بود ایشان به سجده می‌رفتند ما هم همراه ایشان به سجده می‌رفتیم، تا جایی که بعضی از ما (یاران پیغمبر) برای نهادن پیشانیش بر زمین جایی نمی‌یافت». - اگر در مسجد قرار داریم و یا در جایی که احتمال می‌رود قرائت قرآن ما سبب آزار دیگران شود و یا مزاحمتی برای آنها ایجاد نماید و باعث حواس پرتی دیگران در نماز شود، بهتر است قرآن را آهسته بخوانیم. در شروع قرائت قرآن نخست أعوذ بالله من الشیطان الرجیم می‌گوییم، چون خداوند متعال می‌فرماید: ﴿ فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ ﴾ [النحل: 98]. «آنگاه که قرآن را می‌خواهی تلاوت کنی از شیطان رجیم به خدا پناه ببر».
تبلیغات
ورود استاتید
ورود طلاب
لینک های مرتبط