منوی اصلی
Skip Navigation Links
عناوین آخرین مقالات
نظر سنجی
آمار بازدید سایت
اجازه گرفتن ، آداب و حکمت آن
الحمدلله رب العالمين و به نستعين و الصلاة و السلام علي سيدنا محمد و علی آله و صحبه وسلَّم. يكی از آداب اجتماعی دین مبین اسلام جهت تنظیم روابط اجتماعی و ایجاد محبت بین خانواده ها و افراد جامعه اسلامی و حُسن معاشرت در دید و بازدیدها بین مؤمنان، مسأله اجازه گرفتن است. منظور از اجازه خواستن، این است که وقتی انسان می خواهد وارد خانه ای غیر از خانه خودش شود باید از صاحب خانه اجازه بگیرد، اگر اجازه داد، وارد شود ودر غیر این صورت وارد نشود و اگر آشکارا به او گفت: «برگرد»، باید برگردد. كه در اين درس به آداب آن و فوائد و حکمتهای این اخلاق پسندیده با استدلال به قرآن و حدیث می پردازیم: خداوند متعال در سوره نور می فرماید: (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتًا غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ ــــ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فِيهَا أَحَدًا فَلَا تَدْخُلُوهَا حَتَّى يُؤْذَنَ لَكُمْ وَ إِنْ قِيلَ لَكُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا هُوَ أَزْكَى لَكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ ) (النور/28و27) ‏ ترجمه : (ای اهل ایمان! به خانه هایی غیر از خانه های خودتان وارد نشوید تا آنکه اجازه بگیرید، و بر اهل آنها سلام کنید، [رعایت] این [امور اخلاقی] برای شما بهتر است، باشد که متذکّر شوید.. ‏ اگر كسي را در خانه‌ها نيافتيد ( كه به شما اجازه دهد) بدانجاها داخل نشويد تا ( كسي پيدا شود و ) به شما اجازه داده مي‌شود . اگر هم به شما ( اجازه داده نشد و ) گفتند : برگرديد ، پس برگرديد ( و اصرار نكنيد ) . اين ( كار ، زيبنده‌تر به حالتان و ) پاكتر برايتان مي‌باشد . خدا بس آگاه از كارهائي است كه مي‌كنيد ( پس با رهنمودهاي او مخالفت نورزيد ). ‏‏برخی از برداشتهای آیه: 1ـ كلمه «حَتّي تَسْتَأْنِسُوا » به معنی: تا خواستار انس و الفت مي‌شويد . مراد اجازه گرفتن مؤدّبانه و دوستانه است . شيوه و وسيله اجازه خواستن هم برابر عرف محلّ متفاوت است. در شرح و بیان این مطلب لازم است: مطمئن باشید که صاحب خانه آمادگی ورود شما به خانه اش را دارد. مثلاً صاحب خانه به شما می گوید:« بعد از نماز عصر به خانه¬ام بیا» و شما در وقت تعیین شده می روی و می بینید که درب خانه باز است: در این صورت نیازی به اجازه خواستن نیست. لذا فرقی نمی کند که اجازه خواستن بنابر قرار قبلی باشد یا هنگامی که درب خانه می¬رسید، اجازه ورود بخواهید. البته وقتی قرار قبلی دارید، درصورتی که مطمئن هستید که صاحب¬خانه درب خانه اش را برای شما باز گذاشته است، ایرادی ندارد که وارد شوید اما بدون شک بهتر است که هنگام ورود به خانه سلام کنید تا اجر وثواب سلام کردن را بدست بیاورید و هم جواب سلام را که می شنوید« وعلیکم السلام ورحمة الله» دعای سلامتی است که شامل حالتان می شود. 2ــ با توجه به این قسمت که می¬فرماید:« َإِنْ قِيلَ لَكُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا هُوَ أَزْكَى لَكُمْ» ترجمه: اگر هم به شما گفته شد: برگرديد، پس برگرديد. اين برايتان پاكتر مي‌باشد. لازم است، وقتی که صاحب خانه به هر دلیل آمادگی پذیرایی از مهمان را ندارد، از گفتن کلمه «برگرد» یا از اجازه ندادن شرم نکند چون هر انسانی حق دارد در هر زمان که موقعیت را مناسب نبیند از ورود افراد دیگر به منزل مسکونی و حریم شخصی اش ممانعت به عمل آورد. و همچنین کسی که برای ورود به منزل دیگران اجازه ورود خواسته است، اگر به او اجازه ندادند یا به او گفتند: برگرد و در فلان وقت بیا، ناراحت نشود، و از آنجا که به هنگام شنیدن جواب منفى، گاهى حس کنجکاوى بعضى افراد تحریک مى شود، و به این فکر این مى افتند از درز در، یا از طریق گوش فرا دادن و استراق سمع، مطالبى از اسرار درون خانه را کشف کنند، بنابراین فرمان خداوند این است: وقتی به شما گفته شد برگردید.پس بدون وقفه برگردید. و در پی کشف اسرار نباشید. آداب اجازه گرفتن کودکان: در آیه 58 و59 سوره نور در مورد اجازه گرفتن کودکان مطالبی بیان شده است که به شرح زیر است: ‏ كودكانتان كه به حدّ بلوغ نرسيده‌اند ( ولي مسائل جنسي و عورت و غير آن را تشخيص مي‌دهند ، به هنگام ورود به اطاقهاي خواب مردان و همسران) در سه وقت اجازه بگيرند : 1ـ پيش از نماز صبح 2ـ در وقت ظهر، هنگامي كه لباسهاي ( معمولي ) خود را در مي‌آوريد، وقصد استراحت دارید. 3ـ بعد از نماز عشا . اين سه وقت ( ويژه خلوت و آشكار شدن ) عورت شما است . بعد از اين سه وقت بر شما و آنان گناهي نيست بدون اجازه وارد شوند .( چون آنان فرزندان شما هستند و مشكل است هر بار در ساير اوقات اجازه بگيرند ) . ‏ هنگامي كه كودكان شما به سن بلوغ رسيدند ( در همه اوقات براي ورود به مكاني كه پدر و مادر در آنجا استراحت مي‌كنند ، و يا منزل اختصاصي كه آنان در آنجا به سر مي‌برند ) بايد اجازه بگيرند ، همان گونه كه اشخاصي كه پيش از آنان بوده‌اند اجازه گرفته‌اند . آری ، خداوند اين چنين ( به طور روشن و ساده ) آيات ( احكام شريعت ) خود را توضيح می دهد ( تا مسلمانان این آداب اسلامي را رعایت کنند ) . و خداوند در قانونگذاري براي بندگانش آگاه از احوال آنهاست ) و داراي حكمت است . و احکام و دستوراتش حکیمانه و دارای فواید زیادی در زندگی است.‏ اجازه گرفتن در احادیث: 1ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا اسْتَأْذَنَ أَحَدُكُمْ ثَلاَثًا فَلَمْ يُؤْذَنْ لَهُ فَلْيَرْجِعْ» ( روايت بخاري، شماره حديث: 6245، باب التسليم والاستئذان ثلاثاً) ترجمه: هرگاه یکی از شما سه بار اجازه خواست و به او اجازه داده نشد، باید برگردد. توضیح: در این حدیث بیان شده که اجازه گرفتن سه بار است، حال از طریق دق الباب یا فشردن دکمه آیفون باشد، و لازم است بین هر بار زنگ زدن فاصله رعایت شود و از زنگ زدن پی در پی که باعث اذیت و آزار صاحب خانه می شود پرهیز کرد. و بعد از سه بار اجازه گرفتن در صورتی که جوابی نشنید برگردد. چون وقتی جواب داده نشد. دلیل بر این است که کسی در خانه نیست یا اینکه حاضر به جواب دادن نیستند. لذا فرد باید برگردد و اصرار نورزد. 2ــ «إِنَّمَا جُعِلَ الِاسْتِئْذَانُ مِنْ أَجْلِ البَصَرِ» (روايت بخاري، شماره حديث: 6241 - بَابٌ: الِاسْتِئْذَانُ مِنْ أَجْلِ البَصَرِ) ترجمه : همانا اجازه خواستن بخاطر نگاه قرار داده شده است. توضیح: منظور حدیث این است که فائده و حکمت اجازه گرفتن بخاطر حفاظت چشم و جلوگیری از دیدن نامحرم و دیگر امور شخصی مردم است که جزء اسرار آنهاست که هیچ فرد غریبه ای حق آگاهی از آن را ندارد. 3ــ و قالَ جَابِرُ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، ـــــ : أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي دَيْنٍ كَانَ عَلَى أَبِي، فَدَقَقْتُ البَابَ، فَقَالَ: «مَنْ ذَا؟» فَقُلْتُ: أَنَا، فَقَالَ: «أَنَا أَنَا!» كَأَنَّهُ كَرِهَهَا. ترجمه: جابر مي گوید: نزد پیامبر آمدم و در زدم، پرسید:« کیستی؟» گفتم: منم. فرمود:( یعنی چه که) منم، منم؟!» گویا از این طرز جواب خوشش نیامد. توضیح: از ظاهر این حدیث متوجه می شویم، همانطور که اجازه خواستن آدابی دارد جواب دادن به صاحب خانه هم آدابی دارد، از جمله اینکه وقتی پرسیده شد: کی هستی؟ از گفتن کلمه " منم" خودداری کنیم. پیامبر این طرز جواب دادن را ناپسند دانستند، زیرا صاحب خانه ممکن است در تشخیص صاحب صدا اشتباه کند. چون گاهی ممکن است صدای شخصی به صدای کسی دیگر شبیه باشد.دیگر اینکه کسی که اسم خودش را نگوید و بجای آن از کلمه «منم منم» استفاده کند نشان از نوعی تکبر وغرور است که با شخصیت مسلمان منافات دارد. بنابراین لازم است کسی که در خانه ای را می زند، وقتی صاحب خانه از او سؤال می کند کیستی؟ لازم است صراحتا خودش را معرفی کند و اسمش را بگوید و در صورتی که یک یا چند نفر به همراه دارد اسم آنها را هم بگوید. حتی زمانی که فرد می خواهد وارد خانه خودش هم بشود لازم است اسم خودش و اسم مهمانی که همراهش است قبل از ورود به منزل بگوید. تا اهل خانه آمادگی روبرو شدن با مهمان را داشته باشند. نتیجه گیری: از مجموع آیات و احادیث و مطالبی که بیان شد نتیجه می گیریم که: دین اسلام تا چه اندازه حریم خصوصی افراد را محترم شمرده است و اجازه نداده که دیگران بدون کسب اجازه به آن حریم وارد شوند. و این نشان می دهد که دین اسلام فقط در رابطه انسان باخداوند خلاصه نمی شود بلکه برای روابط اجتماعی بین انسانها هم قوانین و مقرراتی را تنظیم نموده که پایبندی انسان به آنها جهت رسیدن به سعادت دنیا وآخرت لازم و ضروری می باشد. در پایان ازخداوند متعال خواستاریم که به ما توفیق دهد هر چه بیشتر خود را به این آداب زیبا آراسته نماییم. تا در پرتو آن زندگی پاک و بدون درد سر داشته باشیم و در نتیجه به رضا و رحمت الهی نائل شویم.
تبلیغات
ورود استاتید
ورود طلاب
لینک های مرتبط