منوی اصلی
Skip Navigation Links
عناوین آخرین مقالات
نظر سنجی
آمار بازدید سایت
استخاره
پیشینه استخاره تعيين تكليف در موارد حيرت و آگاهى از آينده و گذشته همواره از نگرانيهاى بشر بوده است. اقوام و ملل گوناگون براى آگاهى از آينده و تعيين نيك و بد كارها از ابزارهاى گوناگون چون نگريستن در اجرام آسمانى و دقت در حركت آنها، پرواز پرندگان، شعله‌آتش و‌... استفاده مى‌كردند. يكى از كارهاى رايج در ميان عرب جاهلى استقسام به ازلام و به سه منظور بود: 1. تعيين برندگان وبازندگان، با اجراى عملياتى مشتمل بر برد و باخت در تقسيم گوشت. 2. يافتن راه حل مشكل.‌قرعه) 3.‌استخاره و تعيين نيك و بد كارها; آنان براى آگاهى از اراده خدايان خود (بتها) در امور گوناگون زندگى و دانستن نيك و بد كارها و آگاهى از آينده و گذشته چون ازدواج، سفر، تجارت، جنگ و صلح، شروع به‌كار، بهبودى بيمار، بازگشت مسافر و پيدا شدن گمشده و‌... از ازلام استفاده مى‌كردند، تيرهايى كه به اين منظور به‌كار گرفته مى‌شد سه عدد بود و بر روى آنها عباراتى مانند «افعل، لاتفعل و غَفْل (پوچ)» يا «اَمَرَنى ربّى، نَهانى ربّى و غَفْل» نوشته شده بود. استقسام در اين موارد بدين گونه بود كه متصدى يا خود شخص سه تير را در ظرفى مخصوص قرار مى‌داد و رو برمى‌گرداند و آنها را به هم مى‌زد. سپس يكى ازتيرها را بيرون مى‌آورد. اگر امر يا نهى بيرون مى‌آمد بدان عمل مى‌كردند و اگر تير پوچ بيرون مى‌آمد آن را به ظرف بازگردانده كار را ادامه مى‌دادند تا وضع روشن شود. اسلام با توجه به نياز انسان به سببى كه با آن در دو راهيهاى حيرت و سرگردانى، ترديد خود را بزدايد، جنبه‌هاى خرافى و شرك آلود اين سنّت جاهلى را حذف كرده و به استخاره با صبغه‌اى الهى در مواردى خاصّ مشروعيت داده است، از اين‌ رو پيامبر(صلى الله عليه وآله) به مسلمانان استخاره ياد‌ میداد. در اعتقادات اسلامی به عواملی که در تصمیم سازی خردمندانه دخیل اند و عقل را در حقیقت یابی و شفاف اندیشی، مدد می رسانند، تاکید فراوان شده است که مهم ترین آن ها «مشورت » است. مشورت - که همان «اندیشه جمعی » است - بسیاری از گره های کوری را که عقل فردی، قادر به گشودن آن ها نیست به راحتی می گشاید و بر نقاط تاریک، نور می تاباند. پیامبر خدا صلی الله علیه و سلم نیز با اینکه با وحی در ارتباط بودند از طرف خدا موظف بود که در برخی از کارها با اصحاب خود مشورت کند. {وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ} ای پیامبر، در کارها با آنان مشورت کن » . با مشورت، نقص عقل فردی تا حدود زیادی، جبران می شود و مجموعه ای از اطلاعات و تجربیات گران بها، که دیگران در طی سال های بسیاری بدان ها دست یافته اند، به آسانی در دسترس قرار می گیرد. کسانی که به مشورت معتقدند و حاصل آن را در عمل به کار بسته اند از زیان های مادی و معنوی فراوانی جسته اند. در این مشورت ها ما در واقع، خیر و خوبی خود را می جوییم; کاری را در نظر گرفته و درباره آن، اندیشه کرده ایم ولی از یک سو به خاطر پیچیدگی موضوع و از سوی دیگر، برد محدود تفکر، هنوز درتردیدیم، پس به ناچار، عقل های دیگر را هم به یاری می طلبیم تا ما را در جهت ادراک و هشیاری، کمک کنند: اما بسیار اتفاق افتاده است که پس از تفکر و مشورت، باز هم در تردیدیم و توان تصمیم قاطع را در خود نمی بینیم، در این هنگام، و در این حالت شک و دو دلی عذاب دهنده، عقل و شرع توصیه می کنند که به مشورتی دیگر، دست زنیم ولی این بار با عقل بی نهایت و آگاه مطلق و خداوندگار هستی; همون که بر نیک و بد بندگان آگاه است و خیر همگان را می خواهد. این گونه مشورت و خیرطلبی، همان چیزی است که در فرهنگ اسلامی، «استخاره » نام دارد. تعریف استخاره استخاره در لغت به معنای بهترین خواستن و خیر خواستن از خدا است. و در اصطلاح ، واگذارکردن انتخاب به خداوند در کاری است که انسان در انجام دادن آن درنگ و تأمل دارد. شرح استخاره استخاره به معنی خواستار رهنمای شدن از خداوند است در رابطه به عمل کردن بر یکی از دو تصميم شرعی و حلال. در مورد موضوعات فرض ، حرام و مکروه استخاره لازم نيست. نماز استخاره مربوط ميشود به موضوعات مباح ( مجاز ) و مستحب (تشويق شده و یا پسنديده)، ،که انسان نميداند که بر کدام يک از آنها خير او بيشتر است. بطور مثال در تصميم به ازدواج یا ادامه تحصيلات عالی نماز استخاره جايز است. در مورد نماز استخاره سوء تفاهم در اذهان بعضی مسلمانان موجود است و آن اينکه بعد از نماز استخاره و دعای آن توقع دارند که در رابطه به تصميم که پیشرو دارند خواب ببينند. اين تصور از نظر شرعی دلیل ثابتی ندارد، بلکه در آن امکان زيان هم دیده ميشود. زيرا شيطان ميتواند انسان را به ذريعه خواب فريب بدهد و او را از تصميمی که در آن خير اوست دور کند. نماز استخاره دو رکعت بوده و سنت است. زمان و مکان در آن قید نشده، در هنگام روز یا شب در مسجد یا منزل ميتواند خوانده شود. بعد از سوره فاتحه هر آياتی که ميخواهد از قران بخواند و بعد از ختم دو رکعت نماز خداوند را ثناء بگويد و به پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم درود و صلوات بفرستد و سپس دعای استخاره را بخواند. لازم است که متن عربی آنرا یاد داشته باشيم و معنی آنرا بدانيم اما کسانيکه نمیتوانند به عربی بگویند با هر زبانی که بلد هستند به آن شکل ومفهوم دعا نمایند. شرح نماز استخاره و دعای آن از جابر ابن عبدالله (رضی الله عنه) روايت شده که فرمودند: رسول الله صلی الله علیه وسلم ما را یاد میداد که نماز استخاره را در هر مورد بخوانيم ، و آن را مثل سوره های قران به ما می آموخت. و می فرمودند که هر گاه يکی از شما در مورد گرفتن تصميمی نگرانی دارد پس دو رکعت نماز غير فرض بخواند و سپس بگوید: « اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ الْعَظِيمِ فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلَا أَقْدِرُ وَتَعْلَمُ وَلَا أَعْلَمُ وَأَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الْأَمْرَ خَيْرٌ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي (عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ) فَاقْدُرْهُ لِي وَيَسِّرْهُ لِي ثُمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الْأَمْرَ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي (عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ) فَاصْرِفْهُ عَنِّي وَاصْرِفْنِي عَنْهُ وَاقْدُرْ لِيَ الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ ثُمَّ أَرْضِنِي (رضِّنِيِ بِه) » ( بخاري رقم1166) بار خدايا به وسيله علمت از تو طلب خير مي كنم و بوسيله قدرتت از تو توانايي مي خواهم و از تو فضل و بزرگي ات را مسئلت مي نمايم. زيرا تو قادر و توانايي و من توانايي ندارم، و تو مي داني و من نمي دانم و تو به امورات غيب و پنهاني آگاه هستي. خدايا! اگر مي داني اين كار در دين و در امور زندگي و در سرانجام كارم چه در دنيا و چه در آخرت برايم نيكو است آن را برايم مقدر و آسان كرده و در آن بركت بيانداز و اگر مي‎داني اين كار در دين و در امور زندگي و در سرانجام كارم چه در دنيا و چه در آخرت باعث شر و بدي است آن را از من دور فرما و مرا از از آن دور نما و خير و نيكويي را هر كجا باشد برايم مقدر نموده و سپس مرا راضي و خشنود بگردان. نتيجه استخاره به چندين شکل ميتواند ظاهر شود. بطور اساسی بعد از اجرای نماز استخاره پيگير آن تصميمی شويد که دل تان به آن زيادتر گرايش پيدا کرده باشد و در آن احساس گواهی خوش و سکون داشته باشيد. بعلاوه شايد دریابيد که در اوضاع تغیيراتی رخ داده باشد که از آنرو شايد منفعت و يا نقصان کار واضح گردد. قبل از نماز استخاره بايد دل و حواس تان پاک باشد، یعنی پيش از استخاره تصميمتان را نگرفته باشيد طوريکه بعد از استخاره خواهی نخواهی ملتفت پيروی آن تصميم باشيد. و اگر بعد از استخاره بازهم دل تان به یکی از آن دو عمل گواهی نداد، استخاره تان را تکرار کنید. توضیحاتی در مورد استخاره هر شخص مسلمان چه زن و چه مرد خود مي‎تواند استخاره كند زيرا استخاره براي هر مسلماني مقدور است. و مي توان در همه امور كوچك و بزرگ استخاره نمود چه بسا مسئله‎اي از ديد ما كوچك، ولي نتيجه آن بسيار مهم و بزرگ باشد. امام نووي رحمه الله در كتاب اذكار مي فرمايد : بعد از هر سنت قبليه وبعديه يا تحيه المسجد يا هر سنت ديگري مي توان استخاره كرد. چون هدف خواندن دو ركعت نماز مي باشد. استخاره در تمامي امور مباح صحيح است، اما در امور واجب و حرام و مستحبات و مكروهات استخاره وجود ندارد. ليكن جايز است كه در واجب و مستحب مخيّر و در آنچه وسعت زماني دارد استخاره بجا بياوريم. بعد از استخاره هرعملي كه احساس دلگرمي و آسودگي خاطر كند انجام دهد. و فرق نمي كند آرامش قلبي داشته باشد يا نه، زيرا در آن خير است ، و در حديث شرط آرامش قلبي يا خواب ديدن وجود ندارد. ابن حجر مي‌گويد: ظاهر حديث نشان مي دهد كه فرد حاجت خود را ذكر كند و احتمال دارد هنگام دعا نمودن قصد آن عمل در قلبش باشد. طبق نظر اول: حاجت خويش را بعد از دعا بگويد. طبق نظر دوم: جمله حاليه است (و در حالي استخاره مي‎كند كه در قلبش قصد عملي را دارد.) (فتح الباري 11/190 فوائد ونکاتی در باب استخاره - رسول الله صلي الله عليه وسلم به استخاره بسیار اهمیت داده تا جایی که آن را همانند سوره‎ای از قرآن به صحابه یاد می‎دادند. - پیامبر اکرم صلي الله عليه وسلم بجای استخاره ‎های باطل و فالگیری این نماز و دعا را به امتش یاد داد. - هر شخص مسلمان چه زن و چه مرد خود مي‎تواند استخاره كند زيرا استخاره براي هر مسلماني مقدور است و درخواست استخاره از دیگران در شرع جایگاهی نداشته و رسول الله صلي الله عليه وسلم برای هیچ کس استخاره ننموده‎اند. - در همه امور كوچك و بزرگ مي‌توان استخاره نمود چه بسا مسئله‎اي از ديد ما كوچك، ولي نتيجه آن بسيار مهم و بزرگ باشد. - استخاره نوعی عبادت و موجب تقرب به خدا است و هرگز نگو من گنهکارم و استخاره من جواب نمی‎دهد. - استخاره در تمامي امور مباح صحيح است، اما در امور واجب و حرام و مستحبات و مكروهات استخاره وجود ندارد. ليكن جايز است كه در تعیین وقت واجب و مستحب مخيّر و در آنچه وسعت زماني دارد استخاره بجا بياوريم. - نماز استخاره جزء نمازهای سبب دار مانند تحیه مسجد می‎باشد پس در اوقات کراهت نیز می‎توان بجا آورد اما اگر وقت غیر کراهت انتخاب شود بهتر است. - حدیث صحیح در مورد خواندن سوره خاصی در نماز استخاره وارد نشده است. - دعای استخاره بعد از نماز سنت خوانده می‎شود. - بعداز استخاره هر عملي كه قصد آن را دارد انجام دهد اگر خیر باشد خدا او را موفق می‌گرداند و اگر خیر نباشد از آن کار منصرف خواهد شد. و فرق نمي‌كند آرامش قلبي داشته باشد يا نه، زيرا در آن خير است. در حديث شرط آرامش قلبي يا خواب ديدن وجود ندارد. - در صورت لزوم می‌توان استخاره را تکرار نمود. - كسي كه با پروردگار استخاره كند و با بندگان مؤمن مشورت كند بشرطي كه بر كارش استوار و ثابت قدم باشد پشيمان نمي‌شود. خداوند مي‌فرمايد: {وَ شَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَي اللهِ} (آل عمران/159) و در كارها با آنها مشورت كن و هنگامي كه ( پس از مشورت و تبادل آراء)تصميم به انجام كاري گرفتي (قاطعانه دست به كار شو و) بر خدا توكل. امیدواریم که امت اسلامی از خرافه های موجود و فال وقرعه های نابجا نجات پیدا کند و درتمام کارها مددجویی از خداوند قادر وتوانا را سرلوحه کار خویش قرار دهند. در پایان از خداوند متعال خواستاریم که در دشواری وآسانی همراه ما باشد وما را به حال خودمان وا مگذارد.
تبلیغات
ورود استاتید
ورود طلاب
لینک های مرتبط