منوی اصلی
Skip Navigation Links
عناوین آخرین مقالات
نظر سنجی
آمار بازدید سایت
از نشانه های ایمان، اخلاق و تواضع
• یکی از نشانه های ایمان، تواضع و اخلاق نیک و دوری از کبر و خود پسندی است: • تواضع تواضع يا فروتني خود را برتر و بالاتر از کسي ندانستن است، در عوض فرد مسلمان بايد هرکس را چه فقير و چه ضعيف و چه در مقامي پايين تر از خودش، بزرگ بدارد. قَالَ رَسُولُ اللهِِ - صلى الله عليه وسلم « إِنَّ اللهَ أَوْحَى إِلَيَّ أَنْ تَوَاضَعُوا حَتَّى لَا يَفْخَرَ أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ، وَلَا يَبْغِ أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ ». رواه مسلم پيامبر(صلى الله عليه وسلم) فرمودند: «خداوند به من وحي فرمود که نسبت به همديگر متواضع باشيد، تا کسي بر ديگري تفاخر نکند و يکي بر ديگري ستم روا ندارد». امام حسن (رضي الله عنه) گفته است: تواضع آنست که چون شخص از خانه اش برآيد هر مسلماني را که ببيند تصور کند که از وي بزرگتر است. قرطبي گفته است: تواضع، انکسار و شکسته نفسي است و آن کسي را مي خواهد که تواضع و فروتني در برابرش صورت گيرد که آن ذات احديت است. و کسي را مي خواهيد که خداوند به تواضع براي شان امر نموده است، مثل پيامبر و رهبر و حاکم و عالم و پدر. و اينگونه تواضع لازم و ستوده است که خداوند مقام متواضع را در چنين مواردي در دنيا و آخرت بالا مي برد. و اما تواضع در برابر سائر مردم، اصل در آن اين است که نيکو و پسنديده است، هرگاه براي خدا انجام شود، و اما تواضع براي ستمگران و ثروتمندان و دنيا داران ذلتي است که پاياني ندارد. از فضيل بن عياض درباره ي تواضع سؤال شد، او پاسخ داد: آن است که در برابر حق سرفرود آورده و بدان تن دردهد حتي اگر آن را از کودکي خردسال بشنود آن را بپذيرد و يا اگر از نادان ترين مردم بشنود آن را قبول دارد. حكايت مى شود که يک روز مهماني بر خليفه عمر بن عبد العزيز وارد شد، در حين نشستن آن ها چراغ خاموش شد. عمر بن عبدالعزيز برخاست و آن را روشن نمود. مهمان گفت: يا امير المؤمنين، چرا من و يا يکي از خدمتکاران را به اين کار دستور نداديد؟ خليفه پاسخ داد: برخاستم و عمربن عبدالعزيز بودم و برگشتم و هنوز همان عمر هستم و چيزي از من کاسته نشده است. بهترين انسان ها متواضع ترين آنان هستند. • فضيلت تواضع: تواضع خصلتي پسنديده است که بيانگر پاکي نفس انسان بوده و به سوي محبت و دوستي و برابري ميان مردم رهنمون گشته و باعث گسترش همبستگي ميان آنان و کنار رفتن کينه و حسادت و دشمني از قلب هايشان مي گردد. مهم تر از همه اينکه تواضع مايه ي خوشنودي خداوند سبحان مي باشد. نهي از كبر و غرور • جزاي فرد متكبر: پيامبر خدا (صلى الله عليه وسلم) همگي ما را از تكبر و خودپسندي برحذر داشته و به دوري از آن امر فرموده است تا آنکه از بهشت محروم نگرديم و مي فرمايد: (( لاَ يَدْخُلُ الجَنّة مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذرّة مِنْ كِبْرٍ قَالَ رَجُلٌ إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَنًا وَنَعْلُهُ حَسَنَةً قَالَ إِنَّ اللَّهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ وَغَمْطُ النَّاسِ )) رواه مسلم ترجمه : "كسي كه در قلب او يك ذره از كبر و غرور باشد وارد بهشت نمی شود، يكى از ياران سؤال كرد: اى پيامبر فردى دوست دارد لباس او خوب و زيبا باشد، و همچنين كفش و پاپوش او زيبا و قشنگ باشد! آنحضرت فرمودند: خداوند زيبا و قشنگ است، و زيبائى و قشنگى را دوست دارد، كبر و غرور ناخشنودى و عدم رضايت از حق و تحقير مردم و ناچيز شمردن آنها است." • انواع تكبر: تكبر انواع و اقسام مختلفي دارد كه برخي عبارت اند از: الف: تكبر در برابر خداوند: و اين نوع از تمام اقسام كبر بدتر است و چه بسا انسانهاي احمق و نادان خود را از خداي جهان آفرين برتر دانسته و حاضر نيست كه خالق جهان هستي را عبادت كند، چون فرعون ظالم و ستمگر كه مي گفت: { فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى} (نازعات:24). «من بزرگترين پروردگار شما هستم». لذا اين نوع تكبر سخت ترين كيفرها را در روز رستاخيز دارد چنانكه خداوند متعال مي فرمايد: {إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ} (غافر:60 ). « آنانكه تكبر نموده و از عبادت من سركشي مي كنند بزودي بخواري داخل دوزخ مي شوند». ب: تكبر در برابر پيامبران الهي: بدون ترديد تكبر و سركشي در برابر پيامبران و رهبران ديني از خطرناكترين و زيانبار ترين انواع تكبرها است زيرا كه خود خواهان و افراد نادان و احمق رهبران برگزيده الهي را افرادي عادي و غير لايق به منصبهاي الهي مي دانند خود يا ديگران را شايسته تر پنداشته توده مردم را به فساد و گمراهي مي كشانند چنانكه بدنام روزگار فرعون خون آشام در مورد بزرگترين مصلحان زمان حضرت موسي (عليه السلام) وحضرت هارون(عليه السلام) مي گويد:{فَقَالُوا أَنُؤْمِنُ لِبَشَرَيْنِ مِثْلِنَا وَقَوْمُهُمَا لَنَا عَابِدُونَ} (مؤمنون: 47). « آنها گفتند: چرا ما به دو انسان مثل خودمان ايمان بياوريم و حال آنكه قومشان ما را عبادت مي كنند». و نيز مشركين مكه در برابر محسن انسانيت پيامبر بزرگوار حضرت محمد(صلى الله عليه وسلم) تكبر نمودند و او را لايق اين رسالت مهم الهي نمي دانستند و مي گفتند:{وَقَالُوا لَوْلَا نُزِّلَ هَذَا الْقُرْآنُ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ} (زخرف:31 ). « (مشركين) گفتند: چرا اين قرآن بر مردي از دو شهرستان بزرگ (مكه و طائف) نازل نگشته است». و نيز مي گفتند: {هَلْ هَذَا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ} (انبياء: 3).« اين شخص (پیامبر)جز بشري مثل شما نيست». ج: تكبر در برابر مردم: نوع ديگري از تكبر اين است كه انسان خود خواه و خود بين از خوشيها و شاديها و پيروزي هاي زندگي سرمست و مغرور شده خود را از ديگران بهتر و برتر مي داند و نسبت به توده مردم بي اعتناء شده حقوق مادي و معنوي آنان را رعايت نمي كند و از مجالست و معاشرت آراء و افكار مفيد آنان محروم گشته عمري را در گمراهي و آلودگي سپري مي نمايد و در نتيجه در دنيا و آخرت بدبخت و نابود مي گردد. و اولين كسي كه چنين نظري داشت و عليه انسانيت قيام كرد، شيطان بود، هنگاميكه خداوند به او و فرشتگان دستور داد كه حضرت آدم را سجده كنند، شيطان از روي كبر و غرور فلسفه بافي كرد و سجده ننمود و گفت: {قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ} (ص: 76). «من از آدم بهتر هستم چون مرا از آتش و آدم را ازخاك آفريدي». لذا شيطان براي هميشه مردود و از رحمت الهي محروم گشت. • درمان بيماري كبر و غرور: براي درمان بيماري كبر و غرور دو راه پيشنهاد ميگردد كه عبارت اند از: 1. درمان علمي: انسان هميشه عظمت و قدرت خداوند متعال، احسانات و نعمتهاي فراوان او را نسبت به خود از يك طرف عجز و ناتواني خويش را از طرف دوم در نظر بگيرد و بداند هر آنچه دارد و به آن كبر و غرور مي ورزد همه از الطاف و عنايات الهي است و او از خود هيچ چيزي ندارد، و اگر خداوند بخواهد همه چيز حتي خود او را نابود مي گرداند. 2. درمان عملي: شخص متكبر تلاش كند از همه اعمالي كه نشانه تكبر است خود داري نمايد و كارهائي را كه باعث تواضع و فروتني است عملاً انجام دهد مثلاً هر كسي را ديد سلام كند و در راه رفتن عقب تر از ديگران راه برود، در مجالس پائين تر از همه و كنار فقراء و ضعيفان بنشيند و از تعريف و ستايش خود، مردم را منع نمايد اگر چه اين امور براي شخص متكبر و مغرور در ابتداء سخت و گران است ولي كم كم تحمل آن براي او آسان گشته كبر و غرور وي دور مي شود و داراي فضيلت تواضع و فروتني مي گردد. • اخلاق نیکو اسلام دين اخلاق پسنديده است، انسان ها را به داشتتن چنين اخلاقي فراخوانده، و به پرورش جامعه ي اسلامي بر آن علاقمند مي باشد. خداوند پيامبر خود را چنين تعريف و تمجيد مي نمايد:{ وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ} (قلم/4) (اي پيامبر) تو داراي خوبي سترگ (صفات پسنديده و نيک) هستي. رسول خدا (صلى الله عليه وسلم) فرمودند: « إنما بُعِثتُ لِأُتَمِّمَ مَکارِمَ الأَخلاق». « من برانگيخته شدم تا اخلاق نيکو را به کمال رسانم». (روايت احمد و حاکم و بيهقي). در اينجا تعدادي از احاديث نبي اکرم (صلي الله عليه وسلم) را که امت را به جانب والاترين مکارم اخلاقي و بهترين رفتار و زيباترين برخورد راهنمايي مي کند بيان مي نمائيم: عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّه عَنْهُمَا قَالَ: لَمْ يَكُنِ النَّبِيُّ - صلى الله عليه وسلم - فَاحِشًا، وَلا مُتَفَحِّشًا، وَكَانَ يَقُولُ: « إِنَّ مِنْ خِيَارِكُمْ أَحْسَنَكُمْ أَخْلاقًا ». رواه البخارى:3559 عبد الله بن عمرو (رضي الله عنهما) مي گويد: نبي اكرم (صلى الله عليه وسلم) نه اخلاق ناسزاگويي داشت و نه ناسزا مي گفت. و مي فرمود: « بهترين شما كساني هستند كه از اخلاق بهتري برخوردار باشند». و همچنین رسول الله (صلی الله علیه وسلم) در وصف اخلاق نیکو می فرماید: « ما من شَيءٍ أَثْقَلُ في ميزَانِ المُؤمِنِ يَومَ القِيامه من حُسْنِ الخُلُق. و إِنَّ اللَّه يُبغِضُ الفَاحِشَ البَذِيِّ » رواه الترمذي ترجمه : "هيچ چيزي در روز قيامت در ترازوي بنده ی مؤمن سنگين تر از اخلاق نيکو نيست، و خداوند زشت مي دارد بدکردار بدگفتار را." عن أبي هُريره (رضيَ اللَّه عنه) قال: سُئِلَ رسولُ اللَّه (صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم) عَنْ أَكثرِ مَا يُدْخلُ النَّاس الجَنَّة؟ قال:« تَقْوى اللَّهِ وَحُسنُ الخُلُق وَسُئِلَ عن أَكثرِ مَا يُدْخِلُ النَّاسَ النَّارَ فَقَالَ: « الفَمُ وَالفَرْجُ ». رواه الترمذي ابو هريره رضي الله عنه گفت که: از رسول الله (صلي الله عليه وسلم) از آنچه که بيشتر مردم را به بهشت داخل مي سازد پرسيده شد. فرمود: تقواي خدا و اخلاق نيکو، و سؤال شد از آنچه که بيشتر مردم را به جهنم وارد مي سازد، فرمود: دهن و شرمگاه. قال رسولُ اللَّه (صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم):«أَكْمَلُ المُؤمِنِينَ إِيمَاناً أَحسَنُهُم خُلُقاً، وخيارُكُم خِيَارُكُمْ لِنِسَائِهمْ».رواه الترمذي پيامبر(صلى الله عليه وسلم) فرمودند:« کامل ترين مؤمنان از جهت ايمان، خوش اخلاق ترين آنان، و بهترين شما، بهترين شما در رفتار و برخورد با همسرانتان است». و همچنین می فرماید: « أَنا زَعِيمٌ ببَيتٍ في ربَضِ الجنَّةِ لِمَنْ تَرَكَ المِراءَ. وَإِنْ كَانَ مُحِقّاً، وَببيتٍ في وَسَطِ الجنة لِمَنْ تَرَكَ الكَذِبَ، وإِن كَانَ مازِحاً، وَببيتٍ في أعلى الجَنَّةِ لِمَن حَسُنَ خُلُقُهُ » رواه أبو داود از «ابوامامه ي باهلي» - رضي الله عنه - روايت شده است که پيامبر - صلى الله عليه وآله وسلم - فرمودند: «من، ضامن خانه اي در اطراف بهشت براي کسي هستم که ستيز و دشمني و ناسازگاري را ترک کند، اگرچه در اختلاف و ستيزه حق به جانب او باشد. و ضامن خانه اي در وسط بهشت براي کسي هستم که دروغ را ترک کند، هر چند که به عنوان شوخي باشد و ضامن خانه اي در بالاي بهشت براي شخصي هستم که خوش اخلاق باشد». «إِنَّ مِنْ أَحَبِّكُمْ إِليَّ، وَأَقْرَبِكُمْ مِنِّيْ مَجْلِساً يَومَ القِيَامَةِ، أَحَسِنُكُمْ أَخْلاَقاً. وإِنَّ أَبَغَضَكُمْ إِليَّ وَأَبْعَدَكُم مِنِّيْ يَومَ الْقِيامةِ، الثَّرْثَارُونَ والْمُتَشَدِّقُونَ وَالْمُتَفَيْهِقُونَ» قالوا: يَا رَسُولَ اللَّه! قَدْ عَلِمْنَا الثَرْثَارُونَ وَالمُتَشَدِّقُونَ، فَمَا الْمُتَفَيْهِقُونَ؟ قَالَ: « الْمُتَكَبِّرُونَ » رواه الترمذي پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) فرمودند: «محبوب ترين کسان شما نزد من و نزديک ترين شما به همنشيني من در روز قيامت، خوش اخلاق ترين شماست؛ و مبغوض ترين شما نزد من و دورترين شما در روز قيامت از من ثرثاران و متشدقان و متفيهقان (پرگويان متکلف و لافزنان ومتظاهران وخودنمايان به فصاحت در کلام و کساني که غليظ سخن مي گويند) هستند»، صحابه گفتند: اي رسول خدا! ثرثار و متشدق را مي دانيم، متفيهقان چه کساني هستند؟ فرمودند: «متکبرانند» بنابراين فرد مسلمان بايد به اخلاق نيكو آراسته گردد. در اين زمينه بايد رسول خدا (صلى الله عليه وسلم) را،كه نيكوترين اخلاق را داشته و اخلاق ايشان همان قرآن بوده است، سرمشق خويش قرار دهد. انسان مسلمان مي تواند بواسطه ي اخلاق نيك خويش به بالاترين درجات و ارجمندترين جايگاه ها دست يافته و به كسب محبت خداوند، پيامبر و مؤمنان، و نيز به رضامندي خداوند سبحانه و تعالي و ورود به بهشت نايل مي گردد.
تبلیغات
ورود استاتید
ورود طلاب
لینک های مرتبط