منوی اصلی
Skip Navigation Links
عناوین آخرین مقالات
نظر سنجی
آمار بازدید سایت
دستور به پاک کردن مساجد
* دستور به پاک کردن مساجد و پرهیز از انجام اعمالی که منافی کرامت آن می باشد: أرضه، وجعل تعظیمها قیاماً بذکره و شکره، الحمدلله الذی جعل المساجد بیوته فی والصلاة والسلام علی سیدنا محمد المبعوث بأمره و نهیه، و علی آله و صحبه، أما بعد: وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا (جن/۱۸) ترجمه: "و مساجد ويژه خداست، پس هيچ كس را با خدا مخوانيد." مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَن يَعْمُرُوا مَسَاجِدَ اللَّهِ شَاهِدِينَ عَلَى أَنفُسِهِم بِالْكُفْرِ أُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ وَفِي النَّارِ هُمْ خَالِدُونَ (توبه/)18 ترجمه : "مشركان را نرسد كه مساجد خدا را آباد كنند، در حالى كه به كفر خويش شهادت مى‌دهند. آنانند كه اعمالشان به هدر رفته و خود در آتش جاودانند." توجه به جایگاه رفیع مسجد در فرهنگ اسلامی و نقش محوری آن در میان مسلمانان که در قرآن و حدیث به خانه خدا شناخته شده، و محل رفت و آمد مسلمین مى باشد. رعایت حرمت و حفظ نظافت و قداست آن بر همه واجب است . و همچنین هر دین و آیینی نمادها و نشانه‌‌هایی دارد؛ اسلام که آخرین دین آسمانی‌ است، از میان نمادها و شعایر ظاهری و مکانی، به جایگاه مسجد و احکام آن بسیار اهمیت داده است. • تعریف مسجد مسجد از ریشه «سَجَدَ» با کسر «ج» به معنای مکان سجده می‌باشد، مکانی که پیشانی به عنوان تعظیم بر آن فرو می‌آید. اما در اصطلاح به مکانی گفته می‌شود که مسلمانان در آنجا نماز می‌خوانند و دربرابرپروردگارشان سجده می‌کنند. • ارزش و جایگاه مسجد مسجد در اسلام از جایگاه ویژه و رفیعی برخوردار است. مکانی که خانه‌ی خداست.پیامبر صلی الله علیه وسلم در مورد ارزش و جایگاه مسجدمی فرماید. اَحَبُّ الْبِلادِ إلَى اللهِ مَسَاجِدُهُا وَ أبْغَضُ الْبِلادِ إلَى اللهِ أسْوَاقُهَا (مسلم) ‌ترجمه : "محبوب‌ترین مکان از شهرها و روستاها نزد خداوند، مساجد و مبغوض‌ترین مکان، بازارها هستند." این محبوبیت به خاطر توحید و یکتاپرستی و عمل و عبادتی است که خالصانه برای خداوند انجام می‌گیرد؛ به‌خاطر ایمان و تقوا و برادری و برابری و وحدت افرادی است که در مساجد حضور دارند. مکانی که با رفت و آمد پی در پی به آن، ایمان فرد را می‌سازد و به آن می‌افزاید، مکانی که با ایمان گره خورده است. ارزش مسجد به این است که انسان را به خداوندِ متعال نزدیک گرداند. آری! ارزش و جایگاه مسجد در دین اسلام بسیار زیاد، مهم و دارای نقشی کلیدی در تربیت افراد و وحدت مسلمین است. • مسجد، فقط جایگاه خداوند است ارزش مسجد به یکتاپرستی است، مسجد باید محل عبادت خالصانه‌ برای خداوند باشد، باید جایگاهی باشد که انسان را به خالقش نزدیک سازد، پله‌ی عروج از دنیای سرد و بی‌روح مادی به دنیای آرامش و اطمینان؛ ارزش مسجد به آن است که خداوند عبادت و بندگی شود و سراسر زندگی از مسجد رهبری گردد یعنی هرکاری جزء با هدف رضایت خداوند انجام نشود. وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِله فَلا تَدْعُوا مَعَ اللهِ أَحَدًا (جن/۱۸) ترجمه : "مساجد مختص پرستش خداوند است و (در آنها) کسی را با خداوند پرستش نکنید." مسجد مکان سجده در برابر عظمت خداست، مکان بیان نمودن بندگی در برابر پروردگار بندگان است، مکان شناخت و گذرگاه رسیدن به سعادت در جوار خداوند مهربان است، مکان پاک‌کردن شرک و نابودکردن باطل و جایگزین کردن حق وحقیقت است، مسجد مکان آزادی بشر از قید بردگی و بندگی مخلوقات است. • حرمت و تقدّس مسجد مسجد جایگاهی است که در آنجا عبادت خداوند متعال صورت می‌گیرد و به همین دلیل دارای تقدس و حرمت است و نگهداشتن این حرمت و تقدّس بر هر مسلمان لازم است. رعایت کردن این حرمت و تقدس باعث افزایش ایمان در محیط مسجد و ایجاد فضای معنوی بیشتری در آن خواهد شد. يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ (اعراف/۳۱) ترجمه : "اى فرزندان آدم، جامه خود را در هر نمازى برگيريد، و بخوريد و بياشاميد ولى‌ زياده‌روى مكنيد كه او اسرافكاران را دوست نمى‌دارد" «زینَتَکُم»در این آیه‌ می‌تواند دو معنی داشته باشد، یک معنای آن بر تشویق‌کردن مؤمنان برای آراسته‌کردن ظاهر هنگام عبادت دلالت می‌کند، یعنی هرکسی که وارد مسجد می‌شود، سعی کند از لحاظ ظاهری مرتب، تمیز، خوشبو و آراسته باشد و از هرگونه زشتی و پلیدی خود را پاک گرداند، مثلاً انسان مسلمان نباید هنگام رفتن به مسجد، چیزی را بخوردکه باعث بدبو شدن دهان گردد زیرا باعث اذیت‌کردن نماز گزاران دیگر شود. در این مورد پیامبر صلی الله علیه و سلم می فرماید: ((مَنْ أَكَلَ ثُومًا، أَوْ بَصَلًا، فَلْيَعْتَزِلْنَا )). أَوْ قَالَ: ((فَلْيَعْتَزِلْ مَسْجِدَنَا وَلْيَقْعُدْ فِي بَيْتِهِ)) (بخاری و مسلم) ترجمه : "هرکه سیر یا پیاز بخورد، از ما کناره گیری نماید». یا فرمود: به مسجد ما نیاید و در خانه بماند." به دلیل همین آیه و احادیثی که در این رابطه روایت شده است، سنت است که شخص نمازگزار در حال نماز به بهترین شکل و شمایل خویش حاضر شود، زیرا نماز مناجات با پروردگار است، بنابراین به کار گرفتن زینت و استعمال خوشبویی هنگام ادای نماز مستحب است. حتی پیامبرصلی الله علیه وسلم به نظافت مساجد اهمیت می‌دهد و به آن دستور می‌دهد، چون عبادتی پاک، نیازمند مکانی پاک است. از ام المؤمنین عایشه صدیقه روایت است که رسول اکرم صلی الله علیه وسلم دستور به ساخت مسجد در محله‌ها و نظافت و استعمال بوی خوش در آن دادند. حتی از انداختن‌آب دهان در مسجد برحذر می‌دارد، تا این حرمت و تقدّس در ذهن مسلمان نقش بندد و همیشه در نظر آنها مقدس جلوه نماید، تا با حضور در چنین مکان مقدسی، به عبادت‌ پروردگار سبحان بپردازند؛ پیامبر صلی الله علیه وسلم در این مورد فرموده اند: الْبُزَاقُ فِی المَسْجِدِ خَطِیْئَهٌ وَ کَفَّارَتُهَا دَفْنُهَا (بخاری) ترجمه : "انداختن آب دهان در مسجد گناه است و کفاره‌ی آن پاک‌کردن و دفن کردن آن است." و معنای دیگر «زینَتَکُم» می‌تواند مربوط به زینت باطنی باشد؛ یعنی آراسته کردن و زینت دادن باطن،‌ پاک‌کردن نیّت از رضایت غیر الله، خالص کردن عبادت برای خداوند و پرهیز از هرگونه بدعت در انجام عبادت؛ یعنی آراسته کردن باطن با لباس ایمان و تقوا و اخلاص، یعنی دور ریختن هرگونه کینه و حسد و سوء ظن؛ پس خداوند متعال در این آیه از بندگان می‌خواهد که حرمت مسجد را هم با زینت ظاهری و هم زینت باطنی رعایت نمایند؛ همان طور که خداوند متعال به ابراهیم و اسماعیل چنین دستوری می‌دهد: ...وَعَهِدْنَا إِلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَن طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ بقره/۱۲۵ ترجمه : "به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که خانه‌ی ما را برای طواف‌کنندگان و اعتکاف‌کنندگان و رکوع‌ و سجودبرندگان (از هر چه ناپاکی شرک و گناه و هر چه ناپاکی مکانی است) پاک و پاکیزه کنند." اصحاب گرامی رسول خدا در مسجد یا عبادت انجام می‌دادند، یا مشغول ذکر و تلاوت و تفکر بودند یا همدیگر را نصیحت و ارشاد می‌کردند؛ حتی هنگام ورود به مسجد. روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «هرگاه یکی از شما وارد مسجد می‌شود این دُعا را بخواند: اللَّهُمَّ افْتَحْ لِـی أبْوَابَ رَحْمَتِکَ «ای الله دروازه‌های رحمتت را برایم بگشا.» و چون از مسجد خارج شود این دعا را بخواند: اللَّهُمَّ إنِّی أسْئَلُکَ مِنْ فَضْلِکَ «ای الله فضل تو را می‌خواهم.» در شرح این حدیث آمده است که «لفظ رحمت بیشتر بر انعامات دینی و معنوی و لفظ فضل بر رزق و نعمت‌های دنیوی اطلاق گردیده لذا پیامبر به هنگام ورود دعای فتح، باب رحمت را تعلیم دادند، چون مسجد جای حصول نعمت‌های دینی، معنوی و اخروی است و به هنگام خروج از مسجد طلب فضل و نعمتهای دنیوی را تلقین فرمودند.» و سنت است که هرگاه کسی وارد مسجد شد، دو رکعت نماز تحیه‌المسجد بخواند، إذَا دَخَلَ أحَدَکُمُ المَسْجِدَ فَلْیَرْکَع رَکْعَتَیْنِ قَبْلَ أنْ یَجْلِسَ ( بخاری) «هرگاه یکی از شما وارد مسجد شد، قبل از این که بنشیند دو رکعت نماز بخواند.» یکی از راه‌های رعایت حرمت مسجد، انجام عبادت صحیح و مطابق با سنت و پرهیز از هرگونه اعمال لغو و سخنان بیهوده است، چنین اعمال و سخنانی تقدّس مسجد را می‌شکند و عملاً حرمت آن را از نظرها می‌برد، به همین دلیل تأثیر عبادت را بر نفوس کاهش می‌دهد. نشستن افراد در مسجد و صحبت کردن آنان در مورد معامله و خرید و فروش و امور دنیایی و طمع و غیبت و تهمت و مسخره‌کردن، از اموری است که مسلمانان را از یاد خداوند و مرگ و قیامت و پیشرفت مسلمین و خیر و صلاح ایشان باز می‌دارد، چنین سخنانی در مسجد ناروا و نادرست است. پیامبر در این مورد می فرماید: نَهَى رَسُولُ اللهِ عَنْ تَنَاشُدِ الأشْعَارِ فِی المَسجِدِ وَ عنِ البَیْعِ و الأشْتراء فِیهِ وَ أن یَتَحَلَّقَ النَّاسُ یَومَ الجُمُعَهِ قَبلَ الصَّلاهِ فِی المسجد ‌(ترمذی و أبوداود) «پیامبر صلی الله علیه وسلم از شعرگویی و مشاعره و خرید و فروش در مساجد منع فرمودند و از این هم منع فرمودند که روز جمعه، قبل از نماز، مردم گروه گروه در مسجد جمع شده و صحبت کنند.» آری نباید عبادت را با چنین اعمال کم ارزشی تباه کرد و بر هر مسلمانی لازم است، از چنین سخنان لغو و کارهای بیهوده‌ای پرهیز کند و نگذارد در عبادت خالصانه‌اش خدشه‌ای وارد شود. اما هرکاری که برای اصلاح فرد و ملت، پیشرفت جامعه و امت، پیشبرد اهداف اسلامی، ریشه‌کن کردن فقر و فساد و آخرت افراد، مفید و سازنده باشد، انجام دادن آن در مسجد صحیح است. در مسجد عبادت و نماز و راز و نیاز، اعتکاف و خلوت با خداوند، تعلیم و تفسیر قرآن، بیان و شرح احادیث نبوی، خطابه و سخنرانی در بیان کردن احکام دین و شریعت، تقویت روحی و روانی افراد و درباره‌ی هرآنچه خیر و صلاح امت اسلام را به دنبال دارد، روا و صحیح می‌باشد، همانطور که پیامبر در مسجد دین را به صحابه تعلیم می‌داد و برای آنها سخنرانی می‌کرد و به سؤالات آنان پاسخ می‌گفت و در جهت پیشبرد امت اسلام و تبلیغ و گسترش آن تلاش می‌کرد. پیامبر صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «جمع نمی‌شوند گروهی در خانه‌ای از خانه‌های خدا که کتاب خدا را تلاوت کنند، و به تعلیم و تعلّم بپردازند، مگر این که بر آنها آرامش نازل شده و رحمت خدا آنها را فرا می‌گیرد و ملائک در اطرافشان حلقه می‌زند و خداوند از آنها در نزد ملائکه یاد می‌کند.»( مسلم) «حضرت عایشه روایت می‌کند که روزی رسول الله صلی الله علیه وسلم را دیدم که کنار دروازه‌ی خانه من ایستاده است، در حالی که عده‌ای از مردم حبشه، داخل مسجد تمرین نیزه می‌کردند آن حضرت چادرش را روی من انداخت تا در کنار ایشان نیزه بازی آنها را تماشا کنم.» نیزه ‌بازی مردم حبشه نه تنها به حرمت مسجد لطمه‌ نمی‌زند بلکه سبب آموزش نظامی اصحاب می‌شد. پیامبر صلی الله علیه وسلم می‌خواهد صحابه با نگاه کردن به ایشان فنون نیزه‌زنی و شمشیرزنی آنها را بیاموزند، و این رعایت کردن حرمت مسجد و نقش آن در تربیت افراد جامعه اسلامی است. حتی بعضی اوقات هم مسجد النبی به درمانگاه زخمی‌ها و محل مداوای آنها تبدیل می‌شد. «مسجد برای امور مسلمانان و برای تمام آنچه که خیر و صلاح دین و دنیای آنان می‌انجامد، وضع شده است و در این مرکز است که مردم با حقایق اسلامی و واقعیات شریعت در تمام امور زندگی خود اعمّ از معنوی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و … آشنا شوند.» حرمت و تقدّس مسجد به این است که به جایگاهی برای نزدیک شدن به خداوند متعال تبدیل گردد، و در جهت سازندگی و پیشرفت جامعه و تربیت افراد به کار گرفته شود و در غیر این صورت حرمت و تقدّس مسجد شکسته خواهد شد. چکیده مطالب مسجد خانه خدا و محل عبادات، برترین و شریف ترین مکان زمین است. مرکز اتصال قلب و روح به محبوب حقیقی و محل شنیدن دعوت حضرت دوست به سوی خیر و کمال است. پس ادب در این است که بنده به خانه مولا رفته در آنجا با او سخن گوید که این منتی بس بزرگ از سوی خداوند بر بندگان است که ایشان را به خانه خویش دعوت کرده است. خداوند از آن رو مسجد را خانه خود معرفی نموده است؛ یعنی در آنجا با میهمانان خود ملاقات نموده و مسجد را محل انس و زیارت و پذیرائی از میهمانان خویش قرار داده است. چه زیبا است وقتی مؤمن قصد مسجد می کند، همت خویش را در شناخت صاحب خانه قرار دهد و در حد امکان، آداب حضور را رعایت کند، که در قرب و نزدیکی به صاحب خانه بسیار مؤثر و کارآمد است. به راستی باید دید که در حضور پروردگار چگونه رفتار و ادبی باید داشت تا با رعایت ادب حضور درهای قبول به روی انسان گشوده شود. لذا هنگامى که مسلمان قصد رفتن به مسجد را مى کند، باید به اندازه توانایى اش در شناخت آداب حضور، کوشا باشد؛ زیرا هر چه معرفت بیشتر باشد، عمل با ارزش تر و مراعات ادب، سبب تقرب بنده به خدا مى شود. فقه اسلامى به منظور حفظ قداست و حرمت خاص مسجد براى مسلمانان وظایفى را لازم دانسته است و احکام و مقرراتى وضع کرده است. این دستورها در متون فقهى با عنوان احکام مسجد در سه محور مستحبات، مکروهات و محرمات از سوى فقهاى اسلامى به طور مبسوط و مستدل مورد بحث و بررسى قرار گرفته است که قسمتى از آنها در باب کیفیت بنا و ساختمان مسجد، بخشى دیگر در باب آداب ورود به مسجد و بعضى درباره کارهایى است که باید در مسجد از آنها اجتناب کرد. به صورت خلاصه : هر آنچه باعث شود که حرمت وارزش مسجد را کم رنگ کند ممنوع است و انسان مسلمان باید ازآن دوری گزیند. در پایان از خداوند متعال خواستاریم که توفیق عمل عنایت فرماید.آمین وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
تبلیغات
ورود استاتید
ورود طلاب
لینک های مرتبط