منوی اصلی
Skip Navigation Links
عناوین آخرین مقالات
نظر سنجی
آمار بازدید سایت
قناعت تواضع ایثار
• قناعــــت ، تواضــع، ایثـار *سه عامل بسیار مهم در شکل گیری شخصیت برجسته ی اسلامی : از آنجا که اسلام برای حفظ حقوق اشخاص و جامعه آمده است، برای ایجاد بستری مناسب عواملی را برای هرچه بهتر فراهم شدن این بستر توسعه کرده است، قناعت، تواضع، ایثار. قناعت: باعث جلوگیری خیلی از عوامل مخرب جامعه می شود بالأخص در زمینه اقتصادی. تواضع :عوامل فرهنگی و اجتماعی را تقویت می کند، وجامعه را از عوامل مخرب فرهنگی اجتماعی مصون می دارد، ایثار: بزرگترین دستاورد یک مسلمان از مفاهیم اسلامی است،که جامعه را از بحران های احتمالی در زمینه های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و غیره ایمن می کند. *«قناعت تواضع را ایجاد می کند،وتواضع ایثار را بوجود می آورد.» الف) قناعت: در لغت: به معناي راضي بودن به قسمت و روزي انسان يا راضي بودن به قليل و كم است. قناعت در اصطلاح: حالتي است براي نفس كه عامل اكتفا كردن آدمي به قدر حاجت و ضرورت است. همچنين گفته شده قناعت در اصطلاح،عبارت است از اينكه انسان بيش از هر چيز به خداوند متعال متكي بوده و به هرچه در اختيار دارد، خشنود و سازگار باشد و با عزت نفس و آبرومندي به سر برد و هيچ گاه چشم داشتي به ديگران نداشته باشد و از نداشتن امور مادي و كمبودها اندوهگين و حسرت زده نباشد. *«پس هر آنچه را که داری شکرش را به جا بیاور، و اگر هم نداری بوسیله دست رنج خودبه اندازه ی نیاز بدست بیاورنه اینکه در پی انباشته کردن باشی.» *جایگاه قناعت: قناعت از جمله بالاترین درجه های اخلاقی است، به طوری که اگر شخصی قانع باشد،همه با او دوست می شوند، چون می دانند که این شخص بدنبال اموالشان نیست، پس در کنارش امنیت دارند، وامنیت سبب رفاقت والفت می شود. حدیث پیامبر در مورد ارزش قناعت:(قال رسول الله صلی الله علیه وسلم : ما أَکَلَ أَحَدٌ طَعَاماً قَطٌّ خَیراً مِن أَن یَأکُلَ مِن عَمَلِ یَدِهِ) ترجمه:«پیامبرعلیه الصلاة والسلامفرمودند:همانا شخص هرگزغذایی بهتر از دست رنج خودش نمی خورد.» وقتي انسان ازدست رنج خودش می خورد عزت نفسش بالا می رود، و قتی شخصی عزت نفس داشته باشد در میان خلق خدا محبوب می شود، همان طور که انبیاء الهی بر این اخلاق بودند. *عوامل ایجاد قناعت: الف) ایمان وعمل صالح: انسان موجودی است که برای کسب اموال بیشتر همیشه در تکاپوست و اگر ایمان و عمل صالح نداشته باشد بخاطر کسب اموال از آخرتش غافل می شود و دنیا را به فساد می کشاند.اما ایمان و عمل صالح قناعت را بوجود می آورد تا به اندازه ی نیازش از اموال را جمع آوری کند چون اموال فقط وسیله هستند، هدف چیز دیگری است. ب) صبر: انسانی که صبور است خود به خود قانع هم می شود، چون صبر نعمت بسیار بزرگی بعد از ایمان می باشد و ازجمله اعمال صالحه است که در قران به آن اشاره شده وگفته شده ای مومنان در برابر مشکلات از صبر کمک بگیرد. انسان صبور نیازی ندارد چشمش را به اموال دیگران بیندازد و این همان شالوده ی قناعت هست. *مصداق قناعت: قال رسول الله صلی الله علیه وسلم : ما أَکَلَ أَحَدٌ طَعَامَاً قَطّ ٌخَیراً مِن أَن یَأکُلَ مِن عَمَلِ یَدِهِ وَ إِنَّ نَبِیَّ الله داوود علیه السلام کان یَأکُلُ مِن عَمَلِ یَدِه. ترجمه:"همانا شخص هرگزغذایی بهتر از دست رنج خود نخورده است، وهمانا داوود از دست رنج خودمی خورد"پیامبر داوود_ علیه السلام -از جمله انبیائی است که قناعت سرلوحه اش و جزء اخلاقیاتش بود، شاکر بودن و قانع بود ایشان زبان زد خاص و عام می باشد، خداوند متعال در قرآن از شاکر بودن این نبی سخن گفته و پیامبر اسلام -صلی الله علیه وسلم-در احادیثی از قناعت ایشان سخن گفته اند، شغل این پیامبر درکنار امر نبوت و رهبری جامعه درست کردن لباس برای مردم بود ، و ازدست رنج خودش امرار و معاش می کردند،در صورتی که می توانست از اموال مردم استفاده کند. *نتیجه های قناعت: 1.غرور و تکبر را کم می کند. 2.تواضع را افزایش می دهد. 3.سبب ازدیاد روابط اجتماعی می شود. 4.باعث عزت شخص در بین جامعه می شود. 5.بخالت و خسیسی را از جان انسان می زداید . ب ) تواضع: قال رسول الله _صلي الله عليه وسلم _ما نَقَصَت صَدَقَةٌ مِن مال، وَمَا زادَ الله عَبداً بِعَفوٍ إلّا عِزّاً، وَمَا تَواضَعَ أحَدٌ لله إلّا رَفَعَهُ الله. ترجمه:"رسول الله علیه الصلاة والسلام فرمودند: صدقه موجب کم شدن مال نمی شود، وخداوند متعال بنده را به سبب عفو وگذشت عزت می دهد، وکسی به خاطر خداوند تواضع نمی کند مگر اینکه خداوند به او درجه ای والا می دهد" تعریف : در اصل به معنی فرونهادن است، این تعبیر در مورد زنان باردار که مولود خود را به دنیا می آورند به عنوان وضع حمل گفته می شود و در مورد خسارت و ضررکرد وکمبود تعبیر «وضیعة » به کار می رود، وهنگامی که به عنوان یک صفت اخلاقی گفته می شود مفهومش این است که انسان خود را پایین تر از آنچه موقعیت اجتماعی اوست قرار دهد، به عکس تکبر که مفهومش برتری جویی و قرار دادن خویشتن برتر از موقعیت فردی و اجتماعی اوست. *«تواضع یعنی مغرور نشدن با وجود دارا بودن دارایی ومنصب وعلم.» *«تواضع وسعت بزرگی شخص را نشان می دهد.» *جایگاه تواضع: تواضع صفتی هست که بعد از اخلاق قانع بودن انسان ظاهر می شود یعنی انسانی که قانع باشد تواضعش حتما هست. *عوامل ایجاد تواضع: 1.خوف از الله؛ سبب تواضع می شود، و انسان را به فضل و عزت نفس در بین مردم و در پیشگاه الله می رساند. 2. قناعت: تواضع و فروتنی را در افراد رونق می دهد. 3.توکل: انسان های متوکل متواضع هستند چون با وجود تکیه کردن به الله غرور را پیشه نمی کنند بلکه متواضع هستند. 4.عبادت: عبادت و کرنش در پیشگاه الله فروتنی را در انسان بوجود می آورد. 5.علم: درخت تو گر بار دانش بگیرد به زیر آوری چرخ نیلوفری را منظور اگر عالم شوی تواضعت زیاد می شود، مانند درختی که میوه دارد سرش پایین است. علم و شناخت انسان را از منجلاب تکبر و فخر به مقام تواضع می کشاند. 6.صدقه:انفاق کردن ازجمله عوامل مطیع کردن نفس ومتواضع کردن آن است. *مصداق تواضع:در میان انبیاء کسی را نمی بینی که تواضع نداشته باشد وهمه ی آنها سرمنشأ تواضع و فروتنی هستند و از غرور و تکبر بیزارند، نمونه ای از تواضع انبیاء، تواضع پیامبر سلیمان در برابر مورچه و بقیه پیروانش؛ با وجود ثروت قدرت وعلم ومقام نبوت باز هم تواضع را فراموش نمی کردند. *نتایج تواضع وفروتنی: 1. سبب تشکیل جامعه مهربان و دلسوز می شود. 2. دوستی ومحبوبیت را را زیاد می کند. 3. مقام انسان در پیشگاه الله و بین مردم بالا می رود. 4. ایثار را در جامعه بوجود می آورد. 5. عزت نفس را در انسان متبلور می کند. پ ) ایثار: ايثار يعني نثار، نثار هر چيز اعم از مادي و معنوي به دو شرط حاصل می شود: 1- در عين نياز؛ در تعريف واژه ايثار در قرآن كريم آمده است : (( وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ )) «حشر/9»ترجمه :"و آنها را برخود مقدّم می‌دارند هر چند خودشان بسیار نیازمند باشند" 2- شرط دوم اخلاص نيت عمل و انگيزه عمل فقط و فقط بايد عشق و محبت به خداوند باشد و هيچ انگيزه غير دیگر در آن نباشد. در سوره مباركه الانسان آمده است:« وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا ». ترجمه :"و غذای را با اینکه به آن علاقه دارند، به «مسکین» و «یتیم» و «اسیر» می‌دهند." ((إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا)) (انسان/8 و9) ترجمه: "ما شما را بخاطر خدا اطعام می‌کنیم، و هیچ پاداش و سپاسی از شما نمی‌خواهیم." لذا به نظر مي رسد روح انسان بايد از قدرت و عظمت بالايي برخوردار باشد تا بتواند در عين احتياج به چيزي و داشتن عشق و محبت نسبت به آن چيز،آن را به ديگري ببخشد و هر چقدر اين نياز بيشتر وآن عشق بزرگتر باشد، ايثار متعالي تر مي شود تا آنكه خداوند شرط رسيدن به نيكويي را انفاق دوست داشتني ها بيان مي كند:«لَن تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَمَا تُنفِقُوا مِن شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ)) ترجمه :"هرگز به نیکوکاری نمی‌رسید مگر اینکه از آنچه دوست می‌دارید، انفاق کنید؛ و آنچه انفاق می‌کنید، خداوند از آن آگاه است." گاهي ايثارگر ممكن است قمقمه آبش را در عين تشنگي و يا گرسنگي ببخشد.اندازه يا قيمت بخشيده شده نمي تواند ارزش ايثار را معين كند زيرا«الاعمال بالنيات».ارزش عمل به نيت آن است. هابيل پروارترين گوسفندش را به قربانگاه مي فرستد، خليل الله عزيزترين و يگانه ترين ثمره حياتش اسماعيلش را، پيامبر خاتم (صلی الله علیه وسلم) در آن شب روشن افروز، در آن ليله المبيت، علي (رضی الله عنه) راکه به منزله جان و نفس اوست، در بستر مي خواباند تا مايه فخر و مباهات خداوند بر ملايكه گردد.قال رسول الله صلی الله علیه وسلم: (طَعَامُ الإِثنَینِ کافِی الثَّلاثَة،وَطَعَامُ الثَّلاثَةِکافِی الأَربَعَة) ترجمه:"غذای دو نفر برای سه نفر کافی است وغذای سه نفر برای چهار نفر."این حدیث داری چند مضمون می باشد یکی از مضامین آن برکت غذا می باشد، ودوم ایثار رادر افراد افزایش می دهد،که بخیل نباشند، وغذایشان را بین همدیگر تقسیم کنند، برکت را الله می دهد.این حدیث نمونه ای از ایثار را برای مومنان آموزش می دهد، وقتی طعام بینشان تقسیم شود، محبت بینشان افزایش می یابد، و محبت زمینه ایثار را در امورات بزرگ تر فراهم می کند. *تعریف ایثار: به مفهوم عطا کردن و دیگری را بر خود ترجیح دادن و بهترین کرامت اخلاقی برای انسانها وبالاترین نیکی هاست. به بیانی دیگر ایثار عبارت است از مقدّم داشتن دیگری بر خود در رساندن منفعت دفع زیان، نسبت به چیزی که خود بدان نیازمند است. *جایگاه ایثار: بعد از تواضع، ایثار در شخص ایجاد می شود؛ ایثاریکی از میوه ها ی مؤمن از درخت ایمانش می باشد.وبا لاترین درجه اخلاقی را دربین اخلاقیات دارد. *عوامل ایجاد ایثار: 1» تواضع، 2» ایمان به الله، 3» تقوای الله. *مصداق ایثار: اصحاب پیامبراسلام در بین خاص وعام زبان زد هستند که چقدر نسبت به خود و پیامبر از جان گذشتگی داشتند و حتی جان خود را بخاطر پیامبر و اسلام فدا می کردند از جمله سیدنا خباب بن ارت که در برابر شکنجه های رومیان مقاومت کرد و شهید شد اما حاضر نشد ذره ای از ایمانش را نسبت به الله و پیامبرش کم کند . *نتایج ایثار: 1) ایثار باعث افزایش محبت و رحمت می شود. 2) دوستی را در بین افراد بوجود می آورد. 3) وقتی در جامعه ای ایثار رونق داشته باشد جامعه از خطرات احتمالی در امان می ماند. 4) ایثار قوه ی همکاری و تعاون را افزایش می دهد.
تبلیغات
ورود استاتید
ورود طلاب
لینک های مرتبط