منوی اصلی
Skip Navigation Links
عناوین آخرین مقالات
نظر سنجی
آمار بازدید سایت
اهل بیت نبوت
اهل بیت نبوت صلی الله علیه وآله وسلم الحمد لله والصلاة والسلام علی رسول الله و علی آله ومن والاه پاسداشت و احترام بزرگان و افراد تاثیرگذار فرهنگی و صاحبان ایده های نو ، در میان هر جامعه ای نزد خردمندان و توده مردم ، امری مرسوم و همچنین از جایگاه ویژه و خاصی برخوردار است ، خصوصا اگر آن افراد مهم ، جایگاهی نزد الله داشته باشند و رسالت و تعلیمات آنان به لحاظ فطری و درونی با روحیات و احساسات پاک مردم سازگار بوده باشد ، که در این صورت احترام و محبت نسبت به آن ها امری واجب و لازم تبدیل می گردد . جامعه اسلامی و مسلمانان در هر عصر و زمان از این قاعده مستثنی نیستند ؛ آن گاه که برگزیده و حبیب خدا ، پیامبرعظیم الشأن اسلام که برای جن و انس و برای همه جهانیان، رحمت و دلسوز بوده است، حجت را بر همگان از موافق تا مخالف ، به الگوترین شکل تمام نمود .رحمت بی حد و حصر خدا و فرشتگان و تمامی بندگان مؤمن و منصف ( حق جویان، حق گویان وحق طلبان)، ازاول تا آخر دنیا تقدیم روح بلند ش باد. در این نوشته مختصرسعی شده به تعریف اهل و آل، شناخت اهل بیت ، مسئولیت مسلمانان در قبال آنان ، دیدگاه صحیح پیرامون اهل بیت و بزرگان ، فضایل آنان در نصوص و تبیین جایگاه همسران رسول الله پرداخته ام. امید است،گامی هر چند کوچک در راه شناخت خاندان نبوت برداریم و مقبول درگاه احدیت و استفاده علاقمندان گردد. *تعریف لغوی آل و اهل و مناسبت بین آن ها درکتب لغت چنین معنا کرده اند : «آل : دودمان ، اهل خانه ، خاندان ، فرزندان ، خانواده ، منسوبین ، خویشاوندان ، پیروان ، بستگان .» «اهل : همسر، زوجه ، افراد خانواده». «تأهُّل : ازدواج کردن». «مُتأهِّل: همسردار»، «اهل بیت : اهل خانه ، مردم خانه ، افراد خانواده ، اهل بیت پیامبر». نکته : در کتب لغت ، تفاوت های بسیاری در مورد معانی اهل و آل بر شمرده اند که از حوصله این بحث خارج است . در مناسبت معنوی آل و اهل می توان گفت که اهل ، خانواده و خویشاوندان نزدیک شخص می باشند وآل ضمن اینکه همان معنای اهل را دارا می باشد ، پیروان هم عقیده و صادق شخص را هم در بر می گیرد . *کلمه اهل و آل در قرآن قرآن كريم آنان را كه با پيامبرى هم عقيده باشند و به او ايمان آورند اهل او و ذرّيّه او ميداند و كسانى را كه فرزند نسبى وى باشند در صورت ايمان نياوردن از اهل او بيرون ميداند. در باره پیامبر نوح ــ علیه السلام ــ آمده كه : نوح بعد از طوفان و غرق شدن پسرش گفت: « وَنَادَى نُوحٌ رَّبَّهُ فَقَالَ رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَإِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَأَنتَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ »(هود: 45) ترجمه:(و نوح پروردگار خود را آواز داد و گفت: پروردگارا، پسرم از كسان من است، و قطعاً وعده تو راست است و تو بهترين داورانى.) خداوند در جواب فرمود : « قَالَ يَا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ » ( هود: 46 ) ترجمه:( فرمود: اى نوح، او در حقيقت از كسان تو نيست.) در قرآن كريم نيز چنين مي خوانيم : آل موسى، آل هرون، آل ابراهيم، آل عمران، آل يعقوب و ... . در قرآن يك جا آمده:« فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِّنَ اللَّيْلِ » (هود: 81) در جاى ديگر فرموده:«إِلَّا آلَ لُوطٍ نَّجَّيْنَاهُم بِسَحَرٍ » (قمر: 34) از اين آیه می فهمیم كه آل بمعنى اهل هم آمده است. در خصوص فرعون آمده «فَأَخَذْناهُ وَ جُنُودَهُ فَنَبَذْناهُمْ فِي الْيَمِّ»(قصص: 40 ) اين آيه صريح است كه فرعون و لشکريانش غرق شده‏اند، در جاهاى ديگر آمده «وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ» (بقره: 50) در اينجا از لشکريان با آل تعبير شده، لشکريان فرعون چون پيرو و هم عقيده او بودند از اين جهت خانواده و آل او به حساب آمده اند و اين همان است كه درمعنای لغوی اهل گذشت و گفتيم مردمان هم عقيده‏ى يك فرد، اهل او و آل اويند نظير اين آيه‏ است : «وَ لَقَدْ أَخَذْنا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِينَ وَ نَقْصٍ مِنَ الثَّمَراتِ» (اعراف: 130) ،كه ملّت فرعون آل فرعون شمرده شده‏اند . *اهل بیت در قرآن از آنجا که همسران رسول الله وابسته به بیت وحی می‌باشند و آگاهی شان به لحاظ همین وابستگی از توده مردم بیشتر است و همچنین موقعیت حساس‏ترى از نظر تاثیر گذاردن روى جامعه دارند. لذا نه تنها پیامبر "اسوه"مردم است که خانواده او نیز باید اسوه خانواده‏ها، و زنانش مقتداى زنان با ایمان تا دامنه قیامت گردد . الله متعال در سوره احزاب خطاب به همسران پیامبرچنین می فرماید : یَا نِسَاءَ النَّبِیِّ لَسْتُنَّ کَأَحَدٍ مِنَ النِّسَاءِ إِنِ اتَّقَیْتُنَّ فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذِی فِی قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلا مَعْرُوفًا ﴿٣٢﴾ وَقَرْنَ فِی بُیُوتِکُنَّ وَلا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِیَّةِ الأولَى وَأَقِمْنَ الصَّلاةَ وآتِینَ الزَّکَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَیُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیرًا ﴿٣٣﴾ وَاذْکُرْنَ مَا یُتْلَى فِی بُیُوتِکُنَّ مِنْ آیَاتِ اللَّهِ وَالْحِکْمَةِ إِنَّ اللَّهَ کَانَ لَطِیفًا خَبِیرًا ﴿٣٤﴾ اى همسران پيامبر ! شما اگر تقوا پيشه كنيد مانند هيچ يك از زنان نيستيد ، پس در گفتار خود ، نرمى وعشوه نداشته باشيد تا كسى كه بيمار دل است طمع كند ، و سخن پسنديده گوييد .«32» و در خانه‏هايتان قرار و آرام گيريد ، و مانند زنان دوران جاهليت پيشين ظاهر نشويد ، و نماز را برپا داريد و زكات بدهيد ، و خدا و پيامبرش را اطاعت كنيد ، جز اين نيست كه همواره خدا مى‏خواهد هرگونه پليدى را از شما اهل بيت برطرف نمايد ، و شما را چنان كه شايسته است کاملا پاك و پاكيزه نگه دارد .«33» آنچه را از آيات خدا و حكمت در خانه‏هاى شما مى‏خوانند به ياد داشته باشيد ؛ يقيناً خدا لطيف و آگاه است .«34» در سوره شوری چنین می فرماید : قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ ( آیه23 ) *دو وجه تفسیری در مورد(إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى) درتفاسیر ذکر شده است : • برداشت اول که نظر مفسرین شیعه و برخی اهل سنت ، چون متقدمین از سلف و امام سیوطی و.. می باشد ، بگو: (من هيچ پاداشى از شما بر رسالتم درخواست نمى‏كنم جز دوست‏ داشتن نزديكانم (اهل بيتم)؛ و هر كس كار نيكى انجام دهد ، بر نيكى‏اش مى‏افزاييم؛ چرا كه خداوند آمرزنده و سپاسگزار است) • برداشت دوم که نظر اکثر مفسرین اهل سنت می باشد، بگو:(من هيچ پاداشى از شما بر رسالتم درخواست نمى‏كنم جز دوستی وخویشاوندی (رشته قومی را با محبت حفظ کنید)؛ وهركس كار نيكى انجام دهد، بر نيكى‏اش مى‏افزاييم؛ چرا كه خداوند آمرزنده و سپاسگزار است). * فضیلت اهل بیت 1ـ شرافت نزول بخشی از سوره مبارکه نور ، پیرامون ام المؤمنین عایشه ، همسر رسول الله که به عنوان احکام شرعی برای امت اسلامی قرار می گیرد. 2ـ همسران رسول الله ، تا ابد مادران امت مسلمان اند : «النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُم» (احزاب :6) "پيامبر به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسرانش مادران ايشانند." وَ مَا كاَنَ لَكُمْ أَن تُؤْذُواْ رَسُولَ اللَّهِ وَ لَا أَن تَنكِحُواْ أَزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَالِكُمْ كَانَ عِندَ اللَّهِ عَظِيمًا ( احزاب 53) یعنی:"و شما حقّ نداريد كه رسول خدا را آزار دهيد و با همسران او پس از رحلتش ازدواج كنيد كه اين كار نزد خداوند (گناهى) بزرگ است". 3ـ شرافت نزول بخشی از سوره مبارکه احزاب ، پیرامون همسران رسول الله که به عنوان احکام شرعی برای امت اسلامی قرار می گیرد. 4 ـ روایت شده است كه وقتی سیدنا علی‌ بن ‌ابی‌ طالب در دوران خلافت سیدنا ابوبكر صدیق از قرابت و خویشاوندی رسول‌الله سخن به میان آورد، چشمان ابوبكر اشكبار شد و فرمود: والذی نفسی بیده،‌ لقرابة رسول‌ الله صلّی‌ الله‌‌ علیه ‌وسلّم أحبّ إلیّ أن أصل من قرابتی." قسم به آن‌كه جانم در دست اوست، رسیدگی به خویشاوندان رسول‌الله را از رسیدگی به خویشاوندان خودم بیشتر دوست دارم." (بخاری) نیز ایشان بودند كه فرمودند: (أرقبوا محمّداً فی أهل‌ بیته) " محمّد را در مورد اهل‌ بیتش مراعات كنید و به‌ خاطر ایشان با آنان رفتار نیك داشته باشید."(بخاری) 5ـ حدیث رسول الله : مسلم و نسائی از زید بن ارقم روایت میکنند، که رسول خدا در حالی که ایستاده بودند وسخنرانی می کردند، فرمودند: أُذَکّرِکُمُ اللَّه فِی اَهْلِ بَیْتِی - ثَلاثاً - فقیل لزید بن ارقم ؛ مَن اهل البیت(رضی الله عنهم)؟ قال: اهل البیت مَن حرّم الصّدقة بعده. قیل: و مَن هم؟ قال: آل علی و آل عقیل و آل جعفر و آل عباس. 6ـ در باورهای اهل سنت ، درود فرستادن بر رسول الله و اهل بیت ایشان در کنار حمد و ثنای الله متعال قرار گرفته است و عبادت محسوب می شود ( درنمازها، خطبه ها، اذکار صبحگاه و شامگاه و.و.و.) امام شافعی رحمه الله ، حب خاندان نبوت را از واجبات و فرائض می داند و می گوید: یَا آلَ بَیتِ رَسولِ الله حُبُّکُمُ فَرضٌ مِنَ الله فی القُرآنِ أنزَلَهُ کَفاکُم مِن عظیمِ القَدرِ أنّکُم مَن لَم یُصلِّ عَلَیکُم لَا صَلَاةَ لَه ترجمه: - ای خاندان نبوّت، محبّت شما فرضی است که از جانب خداوند در قرآن آمده است. - همین در عظمت شأن شما کافی است، آنکس از شما که در نماز درود نگفت، نمازی ندارد، (نمازش درست نیست). 7ـ قول مشهور امام شافعی رحمه الله در دیوان اشعارش: درمراسم حج برابر جمعی در منا محبت خود را نسبت به اهل بیت اعلام کرده میگوید: یا راکِباً قِف بالمُحَصَّبِ مِن منیً وَاهتِف بِقاعِدِ خَیفِها وَالنَّاهِضِ سَحَراً إذا فاضَ الحَجیجُ إلی مِنیً فَیضاً کَمُلتَطِمِ الفُراتِ الفائِضِ إن کانَ رَفضاً حُبُّ آلِ مُحمَّدٍ فَلیَشهَدِ الثَّقَلانِ أنّی رَافضِی ترجمه: - ای سوارگان بر شنزارهای منی، سواره بمانید و به نشستگان درّه ها و بلندی ها خبر دهید. - به زائرانی که سپیده دم بمانند رود خروشان فرات بسوی منی سرازیر می شوند، بگویید: - اگر محبت اهل بیت رفض و کفر است، جنّ و انس بدانند که من رافضی هستم. *همسران رسول الله، اهل بیت درجه یک ایشان و مادران امت مسلمان آنچه مورد پذیرش پژوهشگران تاریخ و سیره در تعداد و اسامی همسران رسول الله قرار گرفته، قول محمد بن اسحاق(۸۵–۱۵۱ هجری) است که در سیره نویسی پیشکسوت می‌باشد، نیز شاگردش عبد الملک بن هشام (۲۱۳ م). ابن اسحاق می‌نویسد: پیامبر با سیزده زن خطبه عقد خواند، از این تعداد با دو تن به برگزاری خطبه عقد بسنده کرد و بدون عروسی و زندگی مشترک از هم جدا شدند اما یازده تن را به خانه برد و با آنان زندگی کرد. دو نفر در هنگام حیات او به نام‌های خدیجه دختر خویلد و زینب دختر خزیمه، معروف به ‌ام المساکین دیده از جهان فرو بستند. در هنگام رحلت، نه زن به نام‌های سوده، عایشه، حفصه، ام السلمه، ام حبیبه، زینب دختر جحش، جویریه، صفیه و میمونه در خانه او بودند. (در یک زمان بیش از نه زن در خانه پیامبر وجود نداشت) . *رفتار رسول الله با همسران پیامبر آنچه از امور خانه مربوط به خودش می‌شد را انجام می‌داد؛ همچنین در کارهای خانه مانند پختن غذا و دوختن لباس یا تعمیر کفش شرکت می‌کرد و گوسفندان را می‌دوشید. او عادت داشت که با زنانش به گفت و شنود بنشیند؛ به توصیه زنانش گوش می‌کرد. زنانش گاهی اوقات با او به مناظره پرداخته و حتی برایش استدلال می‌کردند. اوقات رفت‌ وآمد به حجره هر کدام از همسرانش منظم بود. حتی در ایام بیماریِ قبل از فوت هم، با این‌که کسی چنین انتظاری نداشت، طبق برنامه معین به خانه‌های همسرانش می‌رفت، تا زمانی که بیماری وی شدت یافت و همگی اجازه دادند که در منزل عایشه رضی الله عنها بماند. با این‌که خشونت و بدرفتاری با زنان در عصراولیه اسلام عملی رایج بود؛ اما پیامبر همیشه آن را نهی می‌کرد و مسلمانان را در مورد همسر و خانواده‌شان سفارش می‌کرد: خیرکم خیرکم لأهله و انا خیرکم لأهلی. بهترین شما، برترین شما نسبت به خانواده‌اش است و من نیز بهترین شما برای خانواده خود هستم. *موضع اهل سنت و جماعت نسبت به اهل بیت نبوت ــ رضی الله عنهم- محبت و احترام اهل بیت پیامبر بزرگوار اسلام (صلی الله علیه و آله وسلم) ،امری واجب و بدیهی برای هر فرد مسلمان است ، چرا که نمی شود مسلمانی مدعی پیروی و دوستی جناب رسول الله (صلی الله علیه و آله وسلم) باشد ، اما در قبال خانواده و نزدیکانشان که نزد ایشان عزت و جایگاه داشتند، بی تفاوت باشد !!!!! به نظر می رسد آنچه باید به عنوان یک امر مهم ، فرا راه زندگی مسلمانان قرار داشته باشد ، و امروز بیش از هر زمان دیگری دارد به فراموشی سپرده می شود ؛ اصل مهم میانه روی و تعادل است که متأسفانه بخش عظیمی از توانایی های جوانان اندیشمند امت مسلمان صرف امور غیر مهم شده و چه بسا دچار افراط و زیاده روی گشته اند ؛ که نتیجه ای جز تباه و ضایع شدن توده مردم مسلمان و قوت گرفتن پدیده ی خطیر تکفیر و تفسیق به دنبال نداشته است. چرا که این جریانات مسلمانان را از میزان شرع به در برده و سبب متضرر گشتن روز افزون آنان گشته است. *وظایف اهل سنت و جماعت در قبال اهل بیت نبوت ــ رضی الله عنهم ــ اول : محبت و دوستی نسبت به آنان، همانگونه که رسول الله را دوست می داریم. دوم : فرستادن درود و صلوات بر آنان ، آنگونه که بر رسول الله درود می فرستیم و ایشان به ما آموزش دادند . درودهای ابراهیمی ــ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَعَلَی أَزْوَاجِهِ وَذُرِّیَّتِهِ، کَمَا صَلَّیْتَ عَلَی آلِ إِبْرَاهِیمَ، وَبَارِکْ عَلَی مُحَمَّدٍ وَعَلَی أَزْوَاجِهِ وَذُرِّیَّتِهِ، کَمَا بَارَکْتَ عَلَی آلِ إِبْرَاهِیمَ، إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِید (بخاری و مسلم) سوم : پیروی از سیره عملی آنان چهارم : شناخت ویژگی ها و فضایل آنان پنجم: رعایت حد اعتدال ودوری ازافراط وتفریط درقول وعمل و..و... *آیا صرف اهل بیت بودن برای به دست آوردن رضایت الله و ورود به بهشت کافیست؟ ابوهریره روایتی از روزهای نخستین دعوت اسلامی دارد به این شرح :هنگامی که آیه : «وَ أَنْذِرْ عَشِیرَتَکَ الْأَقْرَبِینَ» (شعراء/ 214 ) نازل شد، رسول خدا خویشاوندانش را ندا داد : ای قریش، ای عبد مناف، ای عباس بن عبد المطلب، ای صفیه ــ عمه پیامبر ــ ،خود را از عذاب الهی نجات دهید ، من نمی توانم برای شما کاری بکنم. ای فاطمه دختر محمد، از مالم هر چه می خواهی طلب کن، اما نزد الله من نمی توانم برای تو کاری بکنم ! و می فرماید : مَنْ بَطَّأَ بِهِ عَمَلُهُ لَمْ يُسْرََعْ بِهِ نَسَبُهُ ؛یعنی هرکس عملش او را به عقب بیندازد ، نسب برای او فایده ای نخواهد داشت . (بخاری و مسلم) *نظری دوباره به لغت سخنان اهل لغت، نشان مى‏دهد كه جامع مفهوم «اهل و آل» ، شامل همه كسانى مى‏شود كه از راه نسب و سبب يا تعلیم و تربیت رابطه ویژه‌ای با شخص دارند، و معانی همسر و فرزندان و شاگردان علمی یا تربیتی شخص مصادیق آن معنای جامع هستند. و چون اهل هرکسی به اعتبارات مختلف فرق می‌کند ممکن است فردی به یک اعتبار اهل او باشد و به اعتبار دیگر نباشد مثلا زن و فرزند کسی از نظر قرابت نسبی یا سببی اهل او باشند ولی از نظر اعتقادی یا تربیتی اهل او نباشند از این رو راغب اصفهانی می‌گوید: و چون شریعت اسلام حكم به نفی نسب ميان مسلمان و كافر كرده، مانند : إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ ( 46/ هود) كه درباره پسر نوح است به علّت نا فرمانى از پدرش می‌گوید: او از اهل تو نیست،گويى از نسب او خارج شده و خداوند او را بعنوان عمل غير شايسته معرّفى مى‏نمايد .خلاصه مطلب اینکه دوستی و محبت فرد یا افرادی از اهل بیت واجب است که علاوه بر قرابت نسبی و سکونتی، واقعا اهلیت و اعتبار آن خانه را به معنای واقعی کلمه داشته باشند همانگونه که تاریخ گواه بر زهد و پارسایی خاندان رسول الله است ؛ اما هر کس از آنان که با روش و سنت رسول الله مخالفت کند و از دین منحرف گردد ، دوست داشتنش جایز نیست . *معرفی کوتاه اهل بیت و ویژگی های آنان اهل بیت ، خانواده پیامبر هستند که صدقه (زکات) برآن ها حرام است و عبارتند از : خانواده ی علی بن ابی طالب ، خانواده ی جعفر ، خانواده ی عقیل ، خانواده ی عباس ، فرزندان حارث بن عبدالمطلب و همسران پیامبر. *خلاصه بحث نخستین مخاطبان آیه 33 سوره مبارکه احزاب، ازواج مطهرات رسول الله می باشند . اهل کسا نزدیک ترین و عزیزترین افراد اهل بیت نبوی اند . دوستی با اهل بیت نشانه ایمان و دشمنی با آنان نشانه عصیان بزرگ است . همسران و فرزندان رسول الله، و خویشاوندانش از نسل عبدالمطلب بن هاشم، اهل بیت ایشان بشمار می آیند . پیوند همسران با رسول الله شبیه پیوند نسبی است و قطع نشده؛ زیرا دایمی است و هنوز ادامه دارد . بنی هاشم و خویشاوندان رسول الله، زمانی از اهل بیت به شمار می آیند که مؤمن و پیرو روش رسول الله باشند؛ در غیر این صورت دوستی و احترام آنان جایز نیست؛ آنان از اهل بیت نیستند . منظور از بنی هاشم که زکات بر آنان حرام است، اولاد عباس، حارث و ابوطالب (علی ،جعفر و عقیل) هستند نه همه بنو هاشم . الله متعال ما را در زمره پیامبر عزیزش، اهل بیت و یاران جان نثارش محشور بفرماید . آمین .
تبلیغات
ورود استاتید
ورود طلاب
لینک های مرتبط