منوی اصلی
Skip Navigation Links
عناوین آخرین مقالات
نظر سنجی
آمار بازدید سایت
حقوق متقابل مؤمنین
حقوق متقابل مومنين نسبت به همديگر.... انسان ها در جامعه نسبت به يکديگر «وظايف متقابل» دارند و به تعبيرى ديگر، بر عهده خويش نسبت به افراد ديگر «حقوق متقابل» دارند. شناخت اين حقوق و انجام آنها و مراعات دو جانبه، ضامن تصحيح روابط و سالم سازى معاشرت ها و زدودن کدورت ها و کاهش اختلاف ها و گله مندي هاست. در جامعه انسانى، جز با «مراعات» ديگران و حقوقشان، وضع رفتارى سامان نمى پذيرد. مثلا پدر و مادر نسبت به فرزندان و به عکس، وظايفى دارند. زن در برابر شوهر و شوهر در برابر زن، تعهداتى دارد. فرمانده و سرباز، نسبت به هم حقوق و وظايفى دارند. دو شريک با يکديگر، کارفرما و کارگر، رئيس و مرئوس، معلم و شاگرد، همسايه با همسايه، مشاور و مشورت خواه، خويشاوندان و ارحام نسبت به هم، برادران و خواهران دينى نسبت به يکديگر، مسلمان با مسلمان و ... نمونه هاى ديگرى از ارتباط هاى اجتماعى، هرکدام نسبت به هم محدوده و مجموعه اى از تکاليف را دارند که در آيين اسلام، به انجام آنها توصيه شده است. اين وظايف و تکاليف و حقوق اگر «شناخته» شود، به آنها «عمل» شود، عمل هم دو سويه و «متقابل» باشد، بسيارى از مشکلات، يا پيش نخواهد آمد، يا برطرف خواهد گشت. شبيه اين در قوانين راهنمايى و رانندگى وجود دارد و رانندگان اگر آن آيين نامه ها را بدانند و به آنها عمل کنند و عمل هم به صورت متقابل و از سوى همه رانندگان باشد، نه يک جانبه و ناقص، طبيعى است که بسيارى از تصادفات و حوادث و ضايعات رانندگى پيش نخواهد آمد. همه ي نژادها در چارچوب اسلام ذوب شدند و دور محور قرآن و سنت، تعصبهاي ملي و نژادي را فراموش کردند، اسلام ماند و مسلمانان برادرانه باهم زيستند و براي شادماني همديگر شادمان و براي اندوه هم اندوهگين شدند و معناي اين حديث شريف نبوي را به تحقق رساندند: "مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِى تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ كَمَثَلُ الْجَسَدِ الْوَاحِدْ، إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى". متفق عليه رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمود: مثل مسلمانها در محبت و رحمت و مهرباني شان به همديگر مانند يک بدن است، که هرگاه عضوي از آن به درد آيد، ديگر اعضاي بدن در تب و بيدار خوابي با آن همراهي مي کنند. و سعدي، شاعر مسلمان در ترجمة آن ميفرمايد: بني آدم اعضاي يک پيکرند...که در آفرينش ز يک گوهرند ....چو عضوي به درد آورد روزگار....دگر عضوها را نماند قرار ....تو کز محنت ديگران بيغمي....نشايد که نامت نهند آدمي ... . بدون شک هنگاميکه دريک جامعه محبت، رحمت وهمکاري حکم فرما شود، در شادي ها وغم ها نيزاحساس واحدي براي همگان پديدار ميگردد. و اين حديث بهترين راهنمايي است براي مسلمانان تا با درک وحدت ديني وانساني شان ازهرگونه همکاري وهمياري به همديگر دريغ نورزند. درجايي ديگر نبي اکرم ميفرمايند: "مَنْ لاَ يَرْحَمِ النَّاسَ لاَ يَرْحَمْهُ اللَّهُ " [صحيح مسلم] ترجمه: هر کس به مردم رحم نکند، خداوند نيز او را مورد رحمت قرار نميدهد. رحم، عطوفت و مهرباني از صفات الهي به شمار ميروند. خداوند بنده اي را که به همنوعان خود، رحم و عطوفت داشته باشد، دوست ميدارد و بندگان سختدل و فاقد رحم و شفقت را دوست نميدارد. در حديثي ديگر رسول خدا صلي الله عليه وسلم ميفرمايد: بر اهل زمين رحم کنيد، تا اهل آسمان بر شما رحم نمايد. رسول خدا حتي در مورد رفتار شفقت آميز با حيوانات توصيه کرده است. و در حديثي آمده است که، زني اهل طاعت و عبادت که با تشنه و گرسنه نگه داشتن گربه اي باعث مرگ او شده بود، وارد دوزخ گرديد و شخص ديگري به خاطر آب دادن سگ تشنه اي، به بهشت راه يافت. از ابو هريره رضي الله عنه روايت است که گفت: پيامبر صلي الله عليه وسلم صورت حسن بن علي رضي الله عنهما را بوسيد در حاليکه اقرع بن حابس کنار شان نشسته بود. اقرع گفت: من ده فرزند دارم، تا بحال صورت يکي از آنها را نبوسيده ام. رسول الله صلي الله عليه وسلم بسويش نگريسته و فرمود: کسي که رحم نکند مورد رحمت قرار نمي گيرد. پيامبر صليّ الله عليه وآله وسّلم در راه آموزش مهر و عطوفت از پـاي نمي ايستاد و حدّ و مرزي براي آن نمي شناخت. پيوسته بيش از پيش بديشان مي آموخت که نسبت به مردمان مهربان باشند. چرا که مي دانست رحمت پروردگارش بيشمار است و همه چيز را در برگرفته است . مسلمانان نيز بايد که متخلّق به اخلاق الله باشند. انسان به کمال انسانيّت خود نمي رسد مگر زماني که در پرتو خوگر شدن به خوي خداوند سبحان به هر زند ه و جانداري رحم کند. پيامبر صليّ الله عليه وآله وسّلم به اصحاب خود به شيوه الهام بخشي آموزش مي داد، با اسلوبي که بدان آشنا هستيم : قال رَسُول اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " حَقُّ المُسْلِمِ عَلَى المُسْلِمِ خَمْسٌ: رَدُّ السَّلاَمِ، وَعِيَادَةُ المَرِيضِ، وَاتِّبَاعُ الجَنَائِزِ، وَإِجَابَةُ الدَّعْوَةِ، وَتَشْمِيتُ العَاطِسِ " مسلمان بر مسلمان ديگر پنج حق دارد: پاسخ سلام، احوالپرسي و عيادت مريض، همراهي جنازه ، پذيرفتن دعوت و دعا بحق عطسه زننده. (بخاري ومسلم) به اين دليل ياران گرامي حضرت رسول در امر دست يابي به خير از هم پيشي ميگرفتند که عيادت مريض از آن جمله است تا از پاداش بهشت بهرهمند شوند و در جايگاه صدق در کنار آن پادشاه مقتدر باشند. "امام بخاري" در "ادب المفرد" از "ابوهريره" روايت ميکند که رسول اکرم در جمع ياران سؤال کردند که: چه کسي امروز روزه است؟ ابوبکر گفت: من! فرمود: چه کسي امروز به عيادت مريض رفته است؟ ابوبکر گفت: من! فرمود: چه کسي امروز در تشييع جنازه شرکت کرده است؟ ابوبکر گفت: من! فرمود: چه کسي امروز مسکيني را طعام داده است؟ ابوبکر گفت: من! مروان که يکي از راويان اين حديث است ميگويد، رسول خدا فرمود: هرگاه اين خصلتها در انساني جمع شود وارد بهشت خواهد شد. برخي از آداب عيادت مريض: أ) زود به عيادت رفتن ب) کوتاه نمودن يا طولاني کردن مدت عيادت به تناسب حال مريض اگر حال مريض به گونه اي باشد که احتياج به مراقبت و پرستاري مداوم داشته باشد خصوصاً پرستاري توسط زنان، لازم است که عيادت کوتاه باشد. ولي اگر مريض حال مناسبي داشته باشد و با سخن گفتن با اطرافيان آرامش پيدا کند اشکالي ندارد که مدت ملاقات مقداري اضافه گردد. ج) دعا براي مريض هنگام برخورد .ز) اميدوار ساختن مريض با وعده شفا و طول عمر ط) تلقين "لااله الاالله" به مريض در حال احتضار در روايت "مسلم" از "ابو سعيد الخدري" آمده است که، رسول خدا فرمودند: "لقنوا موتاکم لا إله إلا الله". "به کساني که در حال احتضار هستند لا إله إلا الله را تلقين کنيد". يکي ديگر از آداب اجتماعي که مربيان و والدين بايد به آن توجه کنند، آداب تعزيه براي کسي است که عزيزي را از دست داده، يا کسي از آنان مرده است. معني "تغزيه" آن است که با کلمات و عبارات لطيف و خوشايند و مناسب، اهل ميّت را به صبر تشويق کني و با دعاها و عبارات برگزيده او را تسلي بخشي، از غمش بکاهي و مصيبت را در نظرش کوچک کني. تعزيه مستحب است، هر چند ميّت و وابستگانش اهل ذمه (يهود و نصاري) باشند. از جمله آداب اجتماعي ديگر آداب عطسه است. براي آن که فرزندان ما با ظاهري شايسته و نمودي پسنديده در جامعه پديدار شوند لازم است که اين آداب را فرا گيرند. آداب عطسه کننده به صورتي که نبي اکرم صلي الله عليه وسلم بيان کرده اند همراه با بکار بردن الفاظ حمد، رحمت و هدايت است: "امام بخاري" از "ابوهريره" روايت ميکند که گفت: نبي اکرم فرمودند: "هر کدام از شما عطسه کرد بگويد: "الحمدلله" و برادر يا رفيقش بگويد: "يرحمک الله" و اگر گفت "يرحمک الله" شخص عطسه کننده بگويد: "يهديکم الله ويصلح بالکم". در روايتي ديگر از مسلم آمده است: "حق مسلمان بر مسلمان، شش چيز است: وعلاوه بر موارد مذکور نصيحت کردن را هم ذکر کرده است «هر گاه از تو نصيحت خواست، او را نصيحت کن». فلسفه در اين باره، اين است که زحمت اين امور پنجگانه، يا ششگانه سبک است و الفت ايجاد ميکنند، و رابطه در ميان اهل محل، همسگايگان و خويشاوندان برقرار مي نمايند، پس اين امور در ميان آنها مؤکد ميگردند، و تعزيه، تبريک، ديد و بازديد و هديه دادن به همديگر تأکيد مينمايند. از الله متعال خواهانيم تا توفيق اداي حقوق همديگر را به ما عنايت فرمايد تا جامعه اي سرشار از مودت واخوت داشته باشيم... علي عليجاني
تبلیغات
ورود استاتید
ورود طلاب
لینک های مرتبط